PHÁT HUY SỨC MẠNH MỀM VĂN HÓA VIỆT NAM TRONG BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG – TRÁCH NHIỆM CỦA GIẢNG VIÊN TRƯỜNG CHÍNH TRỊ HIỆN NAY

ThS. Lê Thị Bích Hạnh
Giảng viên Khoa Lý luận cơ sở

Tóm tắt: Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, văn hóa trở thành nguồn lực quan trọng trong phát triển bền vững và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Bài viết phân tích quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng về xây dựng văn hóa; thành tựu của Việt Nam trong phát huy sức mạnh mềm của văn hóa. Đề xuất giải pháp phát huy vai trò của giảng viên Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa trong lan tỏa giá trị văn hóa dân tộc hiện nay.

Từ khóa: bảo vệ nền tảng tư tưởng; đấu tranh phản bác; quan điểm sai trái; Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa

Toàn cầu hóa là xu thế tất yếu, khách quan của thời đại, mang lại nhiều cơ hội cho các quốc gia trong việc giao lưu, hợp tác, phát triển; đồng thời đặt ra những thách thức đối với bản sắc văn hóa dân tộc.

Các thế lực thù địch lợi dụng toàn cầu hóa để thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, sử dụng văn hóa như một công cụ để xâm nhập, chuyển hóa tư tưởng, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, xóa bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa. Chúng tung ra các luận điệu như: “Văn hóa Việt Nam đang bị Đảng kiểm soát, không có tự do sáng tạo”; “muốn phát triển phải từ bỏ bản sắc, hội nhập hoàn toàn vào văn hóa phương Tây”; “chủ nghĩa Mác - Lênin đã lỗi thời, không còn phù hợp để định hướng phát triển văn hóa”...

Trước thực trạng đó, việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, khẳng định sức mạnh mềm của văn hóa Việt Nam theo phương châm “hòa nhập nhưng không hòa tan” là nhiệm vụ cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược trong giai đoạn hiện nay.

1. QUAN ĐIỂM CỦA CHỦ NGHĨA MÁC LÊ-NIN, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ đường lối của đảng ta trong xây dựng và phát triển VĂN HÓA

Chủ nghĩa Mác – Lênin khẳng định văn hóa là sản phẩm của hoạt động thực tiễn xã hội, phản ánh trình độ phát triển lịch sử của con người. Theo V.I. Lênin, trong quá trình xây dựng xã hội mới cần kế thừa những giá trị tiến bộ của nhân loại, đồng thời phát huy các giá trị văn hóa dân tộc phù hợp với lợi ích của nhân dân lao động.

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: Văn hóa soi đường cho quốc dân đi. Theo tư tưởng của Người, xây dựng nền văn hóa mới phải bảo đảm tính dân tộc, khoa học và đại chúng; đồng thời tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa nhân loại để làm phong phú nền văn hóa Việt Nam. Tư tưởng đó là cơ sở lý luận quan trọng cho quan điểm “hòa nhập nhưng không hòa tan” hiện nay.

Đảng Cộng sản Việt Nam nhất quán xác định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển đất nước. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của văn hóa và con người trong sự phát triển đất nước, nhấn mạnh nhiệm vụ xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, gắn với phát triển toàn diện con người Việt Nam trong thời kỳ  mới.

2. Thành tựu của Việt Nam trong phát huy sức mạnh mềm văn hóa

Khái niệm “sức mạnh mềm” do Joseph Nye đề xuất, nhấn mạnh khả năng tạo ảnh hưởng thông qua sức hấp dẫn văn hóa, giá trị tư tưởng và hình ảnh quốc gia thay vì bằng sức mạnh quân sự hay kinh tế. Đối với Việt Nam, sức mạnh mềm văn hóa là khả năng lan tỏa các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, qua đó nâng cao vị thế đất nước trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong phát huy sức mạnh mềm văn hóa. Hoạt động ngoại giao văn hóa ngày càng được đẩy mạnh. Thông qua các chương trình giao lưu văn hóa, “Ngày Việt Nam ở nước ngoài”, tuần lễ văn hóa, trình diễn nghệ thuật dân tộc và quảng bá ẩm thực, hình ảnh đất nước và con người Việt Nam được bạn bè quốc tế biết đến rộng rãi. Những giá trị văn hóa đặc sắc như áo dài, phở, dân ca quan họ, nhã nhạc cung đình Huế đã góp phần xây dựng hình ảnh Việt Nam thân thiện, giàu truyền thống, năng động trong hội nhập quốc tế.

Các ngành công nghiệp văn hóa của Việt Nam đang phát triển tích cực. Điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật, thời trang, quảng cáo và nghệ thuật biểu diễn từng bước khẳng định vị thế trong nước và quốc tế. Nhiều sản phẩm văn hóa Việt Nam được phổ biến trên các nền tảng số, tạo điều kiện quảng bá văn hóa dân tộc đến công chúng toàn cầu. Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa đến năm 2030 tiếp tục mở ra cơ hội để văn hóa trở thành nguồn lực kinh tế quan trọng.

Du lịch văn hóa trở thành lĩnh vực tiêu biểu trong phát huy sức mạnh mềm quốc gia. Các di sản được UNESCO công nhận như Vịnh Hạ Long, Quần thể di tích Cố đô Huế, Phố cổ Hội An không chỉ góp phần phát triển kinh tế mà còn quảng bá sâu rộng giá trị văn hóa Việt Nam ra thế giới. Nhiều loại hình du lịch cộng đồng, du lịch làng nghề, du lịch biển đảo phát triển gắn với bảo tồn giá trị truyền thống dân tộc.

Hợp tác quốc tế trong giáo dục, nghiên cứu và giao lưu văn hóa ngày càng mở rộng. Tiếng Việt được giảng dạy tại nhiều cơ sở đào tạo ở nước ngoài; nhiều chương trình nghiên cứu văn hóa Việt Nam được triển khai, góp phần nâng cao hiểu biết của bạn bè quốc tế về lịch sử, con người và truyền thống văn hóa Việt Nam.

Toàn cầu hóa cũng đặt ra thách thức đối với văn hóa Việt Nam. Sự du nhập của các sản phẩm văn hóa ngoại lai làm gia tăng lối sống thực dụng, sính ngoại, nguy cơ mai một các giá trị truyền thống dân tộc. Việt Nam phải cạnh tranh mạnh mẽ với các nền văn hóa có sức ảnh hưởng lớn. Vì vậy, cần có chiến lược phát triển văn hóa phù hợp nhằm nâng cao sức hấp dẫn và khả năng cạnh tranh của văn hóa Việt Nam trong thời kỳ hội nhập

3. “HÒA NHẬP NHƯNG KHÔNG HÒA TAN” - ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN VĂN HÓA VIỆT NAM

Quan điểm “hòa nhập nhưng không hòa tan” thể hiện tư duy đúng đắn của Đảng trong quá trình hội nhập quốc tế. Đây là quá trình chủ động tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại nhưng vẫn giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Quan điểm này không mang ý nghĩa bảo thủ hay khép kín mà là sự tiếp biến văn hóa có chọn lọc trên nền tảng các giá trị truyền thống Việt Nam.

Các thế lực thù địch thường xuyên xuyên tạc rằng Đảng “kiểm soát văn hóa”, “hạn chế tự do sáng tạo”. Đây là những luận điệu sai trái, không phù hợp với thực tiễn Việt Nam. Thực tế, quyền tự do sáng tạo văn học, nghệ thuật luôn được bảo đảm theo Hiến pháp và pháp luật. Đảng và Nhà nước khuyến khích sáng tạo các giá trị văn hóa tích cực phục vụ nhân dân và sự phát triển đất nước; đồng thời kiên quyết đấu tranh với những sản phẩm văn hóa độc hại, xuyên tạc lịch sử, kích động bạo lực và xâm phạm lợi ích quốc gia – dân tộc.

Một số quan điểm cho rằng hiện đại hóa phải “Tây hóa”, từ bỏ bản sắc dân tộc. Đây là cách nhìn phiến diện, phản khoa học. Thực tiễn nhiều quốc gia phát triển thành công chính là biết phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong quá trình hiện đại hóa. Việt Nam hoàn toàn có thể hội nhập sâu rộng với thế giới mà vẫn giữ vững các giá trị văn hóa dân tộc.

Các thế lực chống phá cũng tìm cách phủ nhận giá trị của chủ nghĩa Mác – Lênin trong định hướng phát triển văn hóa. Thực tiễn chứng minh việc vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là cơ sở quan trọng để xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc. Quan điểm duy vật biện chứng giúp nhận thức đúng đắn mối quan hệ giữa truyền thống và hiện đại, giữa dân tộc và quốc tế, giữa phát triển kinh tế với văn hóa trong thời kỳ mới.

4. GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA GIẢNG VIÊN TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH KHÁNH HÒA

Hiện nay giảng viên các trường chính trị có vai trò quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc. Đối với giảng viên Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa, nhiệm vụ này cần gắn với đặc điểm văn hóa biển đảo và tiềm năng phát triển của địa phương.

Giảng viên tích cực đưa nội dung  nghị quyết của Đảng về văn hóa vào giảng dạy, nghiên cứu khoa học và hoạt động thực tiễn nhằm nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên về vai trò của văn hóa trong phát triển bền vững đất nước.

Tăng cường nghiên cứu, tuyên truyền và quảng bá các giá trị văn hóa truyền thống gắn với văn hóa biển đảo Khánh Hòa; phát huy lợi thế của Nha Trang như một trung tâm du lịch biển nổi tiếng của Việt Nam. Thông qua giảng dạy, nghiên cứu khoa học, giảng viên góp phần lan tỏa hình ảnh văn hóa, con người và du lịch biển đảo Việt Nam đến cộng đồng xã hội.

Giảng viên cần chú trọng lồng ghép, linh hoạt phù hợp, hiệu quả nhằm nâng cao khả năng nhận diện và phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên không gian mạng, góp phần xây dựng “miễn dịch văn hóa” trong xã hội.

Giảng viên chủ động tham gia đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng thông qua các bài viết khoa học, hội thảo, truyền thông và mạng xã hội; tích cực ứng dụng công nghệ số trong xây dựng học liệu điện tử và quảng bá văn hóa địa phương.

Quan điểm “hòa nhập nhưng không hòa tan” thể hiện tư duy đúng đắn của Đảng trong việc tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại đồng thời giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Mỗi cán bộ, đảng viên và người dân cần nâng cao trách nhiệm trong giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc; kiên quyết đấu tranh với mọi âm mưu lợi dụng văn hóa để chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.