THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO BỀN VỮNG
TRÊN ĐỊA BÀN THỊ XÃ NINH HÒA

Th.S Nguyễn Thị Lệ Hằng
Phó trưởng khoa Nhà nước và pháp luật

Thị xã Ninh Hoà thuộc tỉnh Khánh Hoà, là vùng đồng bằng ven biển Nam Trung Bộ, nằm về phía Đông vòng cung Bắc Nam của dải Trường Sơn. trên toạ độ từ 12⁰20’ - 12⁰45’ độ Vĩ Bắc và từ 105^o52’ - 109^o20’ độ Kinh Đông. Thị xã Ninh Hòa phía Đông giáp Biển Đông; phía Tây giáp huyện M’Đrắk, tỉnh Đắk Lắk; Tây Nam giáp huyện Khánh Vĩnh, tỉnh Khánh Hòa; Tây Bắc giáp huyện Sông Hinh, tỉnh Phú Yên; phía Nam giáp huyện Diên Khánh và thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa; phía Bắc giáp huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa. Thị xã Ninh Hòa có 27 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm có 07 phường và 20 xã. Toàn thị xã có 235.098 nhân khẩu, mật độ dân số là 196 người/km². Thị xã Ninh Hòa có 17 dân tộc sinh sống, trong đó dân tộc Kinh chiếm tỷ lệ cao, khoảng hơn 97 %.

Theo tiêu chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2021 – 2025, đến đầu năm 2023, tổng số hộ dân trên địa bàn thị xã là 62.852 hộ, trong đó có 1.035 hộ nghèo chiếm tỷ lệ 1.65% và 3.059 hộ cận nghèo chiếm tỷ lệ 4.8%. Trong đó có trên 500 hộ nghèo thuộc diện thuần bảo trợ xã hội và không có khả năng lao động.

Thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia Giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 – 2025, được ban hành theo Chỉ thị số 05-CT/TW, ngày 23-6-2021, của Ban Bí thư “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giảm nghèo bền vững đến năm 2030”; Quyết định số 90/QĐ-TTg, ngày 18-1-2022, của Thủ tướng Chính phủ “Về phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025” và Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 28-1-2021, của Bộ Chính trị “Về xây dựng và phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, tỉnh Khánh Hòa phấn đấu không còn hộ nghèo vào cuối năm 2025. Nghị quyết số 24-NQ/TU, ngày 11-7-2022, của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khánh Hòa, “Về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh đến năm 2030”;... Trong những năm qua, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên của Ban Thường vụ Thị ủy, HĐND, UBND thị xã, cùng với sự tham gia tích cực của hệ thống chính trị tỉnh, của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các hội, đoàn thể và sự nỗ lực của người dân, công tác giảm nghèo trên địa bàn thị xã đã đạt được nhiều kết quả nổi bật:

 Công tác chỉ đạo, điều hành: Xác định công tác xoá đói, giảm nghèo là nền tảng quan trọng để xây dựng thành công chương trình nông thôn mới trên địa bàn, Đảng uỷ, UBND, HĐND thị xã và các đơn vị, địa phương đã tập trung quán triệt, triển khai thực hiện tốt một số mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp nhằm tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác giảm nghèo bền vững. UBND thị xã đã ban hành Kế hoạch số 4076/KH-UBND ngày 26/9/2022 về việc phát động phong trào thi đua “Vì người nghèo – Không để ai bị bỏ lại phía sau” giai đoạn 2021 – 2025 và Kế hoạch số 4189/KH-UBND ngày 04/10/2022 vè thực hiện rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo và xác định thu nhập hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp có mức sống trung bình trên địa bàn thị xã.

Công tác quản lý nhà nước được tăng cường, cơ chế điều hành được đổi mới. Ban chỉ đạo các cấp đã ban hành quy chế hoạt động, xây dựng chương trình, kế hoạch cụ thể phù hợp với tình hình thực tiễn và chức năng, nhiệm vụ để thực hiện công tác giảm nghèo bền vững, gắn với thực hiện quy chế dân chủ, tăng cường phân cấp cho cơ sở để chủ động lập kế hoạch, quản lý điều hành và tổ chức thực hiện; đồng thời, thực hiện sự phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cấp ủy viên theo dõi, chỉ đạo. Phân công đơn vị, cán bộ, đảng viên, đoàn viên, hội viên trực tiếp giúp đỡ hộ nghèo trên địa bàn thị xã vươn lên thoát nghèo bền vững. Tăng cường tuyên truyền, triển khai chính sách ưu tiên cho các hộ nghèo trên địa bàn, đặc biệt là việc giảm nghèo thông tin cho bà con, từ đó nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống thông tin cơ sở được đặc biệt chú trọng

Các chính sách tín dụng ưu đãi: Phòng giao dịch ngân hàng chính sách đã giải ngân cho trên 7.288 lượt hộ vay vốn ưu đãi, với số tiền 217.164 triệu đồng. Trong đó cho vay ưu đãi hộ nghèo 75 hộ với số tiền 3.759 triệu đồng; cho vay ưu đãi hộ cận nghèo 285 hộ với số tiền 15.347 triệu đồng; cho vay các đối tượng chính sách khác: 6.928 hộ với số tiền 198.058 triệu đồng.

Chính sách về giáo dục nghề nghiệp, y tế, việc làm bền vững: Thực hiện chính sách hỗ trợ về giáo dục trong năm 2023 đã miễn giảm học phí cho 1.351 lượt học sinh. Hỗ trợ chi phí học tập cho 980 lượt học sinh. Kinh phí thực hiện 1.753,5 triệu đồng. Hỗ trợ 35 lượt học sinh khuyết tật thuộc hộ nghèo, cận nghèo với kinh phí thực hiện 435,62 triệu đồng. Hoàn thành công tác thực hiện cấp 12.958 thẻ bảo hiểm y tế (BHYT). Trong đó: người nghèo 1.835 thẻ; người cận nghèo: 8.123 thẻ; đồng bào dân tộc thiểu số miền núi: 3.124 thẻ; vùng đặc biệt khó khăn: 142 thẻ. Tổng kinh phí thực hiện 11.746.879.200 đồng. Khám chữa bệnh cho 3.602 lượt người nghèo, số tiền 1.058,4 triệu đồng; 15.902 lượt người cận nghèo, số tiền 4.574,8 triệu đồng cận nghèo; 2.450 lượt đồng bào dân tộc thiểu số với số tiền 1.418,2 triệu đồng.

Chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, giải quyết việc làm và phát triển sản xuấ theo Chương trình đào tạo nguồn nhân lực năm 2023: Đã ở 07 lớp đào tạo nghề phi nông nghiệp cho lao động nông thôn, với 237 người tham dự và 01 lớp nghề làm Bánh cho 30 người lao động là đồng bào dân tộc thiểu tại thôn Suối Sâu xã Ninh Tân theo Chương trình phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Công tác tư vấn hỗ trợ giải quyết việc làm. Phối hợp với Trung tâm Dịch vụ việc làm tỉnh Khánh Hoà tổ chức Phiên giao dịch việc làm ngày 15/02/2023 trên địa bàn thị xã Ninh Hòa. Thông báo 27 xã, phường về Kế hoạch tuyển chọn thực tập sinh nam/nữ đi thực tập tại Nhật Bản đợt 01/2023; Kế hoạch tuyển dụng công nhân chế biến hải sản của Công ty TNHH Hải Vương; Triển khai tuyên truyền về việc tiếp nhận đăng ký dự thi tiếng Hàn và phối hợp thông báo kế hoạch tuyển lao động làm việc tại Hàn Quốc theo Chương trình EPS năm 2023; kết quả.  Số người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng: 38/27 người đạt 140,74% so với kế hoạch được giao. Số người lao động có việc làm tăng thêm đạt: 5.074/2.200 người; đạt 230,64% so với kế hoạch được giao. Tỷ lệ lao động qua đào tạo: 91,80%/84%; đạt 109,29% so với kế hoạch được giao. Tỷ lệ lao động có bằng cấp chứng chỉ: 33,46%/25,5%; đạt 131,22% so với kế hoạch được giao.

Chính sách hỗ trợ về nhà ở: Quan tâm hỗ trợ nhà ở cho các hộ nghèo và cận nghèo có khó khăn về nhà ở, trong năm 2023, Ninh Hòa đã hỗ trợ xây dựng mới, sửa chữa 29 nhà ở cho hộ nghèo và cận nghèo. Cụ thể: Hỗ trợ nhà ở cho hộ nghèo xây mới 8 ngôi nhà với số tiền 480 triệu đồng từ nguồn Quỹ “Vì người nghèo”; Công ty cổ phần Điện lực Khánh Hòa; Hội Doanh nhân Khánh Hòa; Công ty TNHH Xổ số kiến thiết.Hỗ trợ nhà ở cho hộ cận nghèo xây mới 18 ngôi nhà với số tiền 1.100 triệu đồng từ nguồn Quỹ “Vì người nghèo; Công ty Yến sào; Hội Doanh nhân Khánh Hòa và sửa chữa 3 ngôi nhà với số tiền  50,2 triệu đồng tgừ nguồn Quỹ “Vì người nghèo”. Ngoài ra, chính sách hỗ trợ tiền điện cho 1.031 hộ nghèo được thụ hưởng với số tiền 684,878 triệu đồng. Trợ giúp pháp lý thường xuyên tuyên truyền cho người dân thuộc diện hộ nghèo, hộ cận nghèo các Chính sách của Đảng, nhà nước về chính sách giảm nghèo. Hỗ trợ bồi dưỡng kiến thức cho hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo về kỹ thuật trồng trọt và chăn nuôi để áp dụng vào công việc của gia đình.

Các chính sách giảm nghèo đặc thù và các hỗ trợ an sinh xã hội: tiếp nhận và thẩm định hồ sơ đề nghị trợ cấp, điều chỉnh, hỗ trợ chi phí mai táng và thôi hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP từ các địa phương gửi về, cụ thể: quyết định trợ cấp xã hội 1.578 đối tượng; quyết định hỗ trợ mai táng phí và thôi hưởng trợ cấp xã hội 913 đối tượng; quyết định điều chỉnh 505 đối tượng.Tiếp nhận và thẩm định hồ sơ điều chỉnh mức trợ cấp xã hội theo Nghị quyết số 02/NQ-HĐND tỉnh Khánh Hòa, kết quả: đã hoàn thành công tác thẩm định hồ sơ của 27/27 xã, phường và tham mưu UBND thị xã ban hành 11.040 quyết định điều chỉnh mức trợ cấp xã hội theo đúng quy định.

Đề xuất kế hoạch lựa chọn nhà thầu, phối hợp triển khai cấp, phát gạo hỗ trợ cho người dân trong dịp Tết Nguyên đán. Phối hợp với Sở Lao động – Thương binh và Xã hội tổ chức thăm và tặng quà chúc thọ của Chủ tịch nước cho 08 cụ tròn 100 tuổi, mỗi suất quà gồm 5 mét vải lụa và 1.000.000 đồng tiền mặt. Thăm và trao 235 suất quà của Chủ tịch tỉnh cho người dân thọ 90 tuổi trên địa bàn thị xã, mỗi suất quà trị giá 850.000đ, trong đó tiền mặt 700.000đ và hiện vật 150.000đ. Thực hiện chi quà Tết cho các đối tượng xã hội theo Nghị quyết số 31/2016/NQ-HĐND và hỗ trợ mức tăng thêm theo Công văn số 86/UBND ngày 11/01/2023 về việc triển khai mức chi hỗ trợ nhân ngày Lễ Quốc tế Lao động 01/5/, Quốc Khánh 2/9 và ngày Tết Nguyên đán đối với hộ nghèo, người dân có tuổi thọ từ 100 tuổi trở lên, người khuyết tật thần kinh tâm thần và người khuyết tật trí tuệ đang hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng; hội viên hội người mù; trẻ em bị 8 nhiễm HIV/AIDS; trẻ em đang được nuôi dưỡng tại các cơ sở bảo trợ xã hội ngoài công lập. Tổng hợp lấy ý kiến và triển khai thực hiện chi trả không dùng tiền mặt đến các đối tượng hưởng chính sách an sinh xã hội trên địa bàn thị xã Ninh Hoà. Thực hiện chi trả không dùng tiền mặt cho 26 đối tượng bảo trợ xã hội. Tham mưu UBND thị xã Quyết định hỗ trợ khẩn cấp cho 04 người bị thương nặng do tai nạn giao thông xã Ninh Thọ theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP, tổng tiền 14.400.000 đồng.

Công tác truyền thông và giảm nghèo: Đã tổ chức triển khai thực hiện các nội dung liên quan đến bồi dưỡng, tập huấn kiến thức, kỹ năng chuyên môn, nghiệp vụ cho cán bộ thông tin, tuyên truyền về công tác giảm nghèo, tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ thông tin và truyền thông tại tỉnh, sản xuất mới các tác phẩm báo chí và các sản phẩm truyền thông khác để cung cấp nội dung thiết yếu cho xã hội. Thực hiện Mục 1, Chương II Thông tư số 06/2022/TT-BTTTT đối với nội dung các tác phẩm báo chí, sản phẩm truyền thông theo quy định tại điểm a, khoản 6, Mục III Quyết định số 90/QĐ-TTg ngày 18/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 - 2025 thì tập trung vào các nội dung sau: Thông tin về kiến thức, kỹ năng, mô hình, kinh nghiệm lao động, sản xuất, kinh doanh; truyền thông nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn xã hội, của người nghèo về công tác giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội bền vững (điểm a, khoản 6, Mục III Quyết định số 90/QĐ-TTg và điểm b, khoản 3, Điều 10 Thông tư số 06/2022/TT[1]BTTTT) với kinh phí thực hiện là 160.323.333 đồng.

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn Thị xã Ninh Hòa vẫn chưa thật sự bền vững, nguy cơ tái nghèo và phát sinh hộ nghèo còn cao, chênh lệch mức sống, điều kiện tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản, tiếp cận thị trường, giải quyết việc làm giữa các xã, phường chưa được thu hẹp nhiều.

Việc giao kế hoạch vốn ngân sách trung ương và vốn đối ứng ngân sách địa phương để thực hiện chương trình của tỉnh vẫn chưa đảm bảo đúng tiến độ đề ra vì địa phương phải thực hiện trình tự xây dựng, trình Hội đồng nhân dân các cấp quyết định và nhiều thủ tục khác dẫn đến chậm ban hành, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện. Phần lớn hộ nghèo của Thị xã vẫn chủ yếu tập trung ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi và hộ không có khả năng lao động; chênh lệch giàu nghèo, điều kiện tiếp cận các dịch vụ cơ bản, tiếp cận thị trường, việc làm giữa các vùng, nhóm dân cư chưa được thu hẹp.

Sự phối hợp giữa các sở, ngành, địa phương và cơ quan chủ quản chương trình có lúc chưa chặt chẽ nên quá trình tổng hợp, báo cáo, xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chương trình còn chưa chủ động về tiến độ. Một số tiểu dự án chưa triển khai thực hiện được vì thiếu các quy định, hướng dẫn của các cấp có thẩm quyền, cụ thể như: Dự án 2 “Đa dạng hóa sinh kế, phát triển mô hình giảm nghèo” và Tiểu dự án 1 “Hỗ trợ phát triển sản xuất trong lĩnh vực nông nghiệp” thuộc Dự án 3. Tiểu dự án 1 “Phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn” thuộc Dự án 4 không có người đăng ký tham gia học.

Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo bền vững trên địa bàn Thị xã Ninh Hòa hiện nay.

Để đạt được mục tiêu tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm từ 0,25 - 0,27%/năm. Đến cuối năm 2025, phấn đấu giảm 50% số hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều so với hộ nghèo đầu giai đoạn 2021 – 2025, thị xã Ninh Hòa cần tập trung thực hiện tốt các giải pháp sau:

Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền các cấp. nâng cao vai trò trách nhiệm của người đứng đầu UBND các cấp, thành viên Ban chỉ đạo trong thực hiện chương trình giảm nghèo bền vững trên địa bàn thị xã hiện nay.

Hai là, tăng cường công tác truyền thông giáo dục nâng cao nhận thức trong xã hội đối với công tác giảm nghèo, xem công tác giảm nghèo là trách nhiệm của toàn xã hội; huy động sức mạnh của mọi tầng lớp, mọi tổ chức chính trị - xã hội tập trung tuyên truyền các cơ chế, chính sách của Nhà nước về tín dụng, về trợ giúp y tế, giáo dục, giới thiệu các mô hình giảm nghèo có hiệu quả để các địa phương vận dụng; giúp cho người nghèo tiếp cận tốt các dịch vụ về tín dụng, y tế, giáo dục, học nghề và tạo việc làm, khắc phục tâm lý mặc cảm và thụ động, phát huy vai trò tự lực, tự chủ, tự vươn lên.

Ba là, nâng cao kiến thức dành riêng cho người nghèo để tiếp cận những thông tin cần thiết như: kiến thức về pháp lý, khoa học kỹ thuật về chăn nuôi, trồng trọt; học nghề, tìm kiếm việc làm ổn định…. làm cho người dân hiểu rõ việc giảm nghèo trước tiên là việc của mình và gia đình, Nhà nước và cộng đồng chỉ với vai trò hỗ trợ, tạo điều kiện để họ có thể vươn lên thoát nghèo.

Bốn là, gắn kết chặt chẽ nhiệm vụ giảm nghèo với nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới tại các địa phương; có biện pháp hỗ trợ hữu hiệu đối với các hộ mới thoát nghèo để tránh trường hợp tái nghèo. Vận dụng thực hiện có hiệu quả các chính sách hỗ trợ của Nhà nước, các nguồn lực tài trợ và tự lực vươn lên của chính các hộ nghèo nhằm đạt mục tiêu giảm nghèo bền vững./.