Sơn Bình là một xã miền núi của huyện Khánh Sơn, cách trung tâm huyện 8 km về phía Tây. Dân số toàn xã có 3.086 khẩu, với 901 hộ. Có 5 dân tộc anh em cùng sinh sống là Kinh, Nùng, Mường, Tày, Raglai, trong đó dân tộc Raglai chiếm trên 75%. Về tôn giáo có 25 hộ, 90 khẩu theo đạo Thiên chúa giáo; 53 hộ, 201 khẩu theo đạo Tin Lành; 11 hộ, 47 khẩu theo Phật giáo.
Đảng bộ xã có 109 đảng viên sinh hoạt tại 09 chi bộ trực thuộc. Cơ cấu hành chính xã Sơn Bình gồm có 4 thôn: Liên Hòa, Xóm Cỏ, Liên Bình và Cô Lắc, trong đó thôn Liên Hòa nằm ở trung tâm hành chính của xã. Trên địa bàn xã hiện nay có 01 Trạm y tế nằm tại thôn Liên Hòa. Hệ thống giáo dục với 3 cấp học, trong đó, mầm non có 1 trường với 2 điểm trường, 1 trường tiểu học với 3 điểm trường, và 1 trường trung học cơ sở. Ngoài ra, trên địa bàn xã có Tỉnh lộ 9 đi qua và là cửa ngõ chính từ hướng Cam Ranh lên huyện Khánh Sơn nên tạo điều kiện thuận lợi cho giao lưu văn hóa, kinh tế, buôn bán của người dân.
Diện tích đất tự nhiên toàn xã là 4.759,64 ha. Nhìn tổng thể xã Sơn Bình nằm ở 3 dạng địa hình: địa hình núi cao, địa hình đồi thấp và địa hình lòng chảo thung lũng sông Tô Hạp. Xã Sơn Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa, khí hậu nóng ẩm thích hợp với nhiều loại cây trồng nhiệt đới, là điều kiện thuận lợi để phát triển nền sản xuất nông nghiệp, thực hiện đa dạng hóa cây trồng. Đặc biệt những năm gần đây xã đã tập trung phát triển diện tích hơn 520 ha cây công nghiệp lâu năm, chủ yếu là các loại cây ăn quả mang lại giá trị kinh tế cao như cây sầu riêng, măng cụt, chôm chôm, bưởi da xanh, cây quýt đường….
Thực hiện công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước, phát huy truyền thống của quê hương, Đảng bộ, Chính quyền và Nhân dân xã Sơn Bình đã quán triệt sâu sắc và vận dụng sáng tạo chủ trương của Đảng và chính sách Nhà nước vào thực tiễn, coi phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm, xây dựng Đảng là then chốt, thực hiện tinh thần đại đoàn kết toàn dân. Sơn Bình đã đạt những kết quả nổi bật về phát triển kinh tế - xã hội, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân ngày càng được nâng cao, diện mạo nông thôn có nhiều khởi sắc. Đây có thể xem là những “điểm sáng” trong quá trình thực hiện xây dựng nông thôn mới (NTM) của huyện. Cụ thể:
Thứ nhất, về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội
Trong năm 2018, xã Sơn Bình đã huy động được nguồn lực thực hiện 3 công trình: Nâng cấp đường từ ngã ba Cầu gỗ đến hết thôn Xóm Cỏ (5,04 tỷ đồng); Xây dựng nhà văn hóa thôn Liên Hòa (1,2 tỷ đồng); Nâng cấp đầu nguồn hệ thống nước tự chảy Caranoa (794 triệu đồng).
Thứ hai, về phát triển sản xuất gắn với tái cơ cấu ngành nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn, nâng cao thu nhập cho người dân
Thực hiện Quyết định số 1609/QĐ-UBND ngày 07/6/2018 của UBND tỉnh Khánh Hòa và Đề án phát triển cây ăn quả giai đoạn 2017-2020 trên địa bàn huyện Khánh Sơn, UBND xã đã tiến hành cho các thôn đăng ký đơn xin chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Qua quá trình tổng hợp, rà soát và họp xét, UBND xã Sơn Bình đã lập danh sánh trình huyện phê duyệt, trong đó gồm: 49 hộ tham gia chuyển đổi trồng sầu riêng với diện tích 21,16 ha, 46 hộ tham gia chuyển đổi trồng bưởi da xanh với diện tích 14,98 ha.
Trong tháng 2 năm 2019, UBND xã đã thực hiện cấp phát 47.085kg phân hữu cơ, 21.936 kg phân vô cơ cho 43 hộ tham gia chuyển đổi cơ cấu cây trồng năm 2017, với diện tích 31,39 ha.
Ngoài ra, Ban Nông nghiệp xã đã phối hợp các thôn tổ chức rà soát, lập danh sách và họp xét 10 hộ tham gia mô hình nuôi bò năm 2018 với tổng số tiền là 114.000.000đ, trong đó có 07 hộ nghèo (12.000.000đ/hộ) và 03 hộ cận nghèo (10.000.000/hộ).
HTX cây ăn quả Sơn Bình ra đời vào cuối năm 2017. Thời gian đầu còn nhiều khó khăn, tuy nhiên qua nỗ lực của các thành viên HTX đang dần đi vào ổn định. Với việc xã Sơn Bình đã có HTX hoạt động theo đúng quy định của Luật Hợp tác xã năm 2012, và đã có mô hình liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ nông sản chủ lực, vì thế đã hoàn thành tiêu chí tổ chức sản xuất.
Bên cạnh đó Đảng bộ, Chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân tập trung chỉ đạo vận động nông dân đẩy mạnh phát triển sản xuất, phát triển kinh tế hộ gia đình gắn với kinh tế hợp tác, xây dựng nhiều mô hình kinh tế làm ăn có hiệu quả.
Thứ ba, về giảm nghèo và an sinh xã hội
Công tác chi trả trợ cấp chế độ cho các đối tượng chính sách và đối tượng bảo trợ xã hội được thực hiện kịp thời. Làm thẻ BHYT cho trẻ em dưới 6 tuổi là 40 thẻ. Trong công tác bảo trợ xã hội đã làm 07 hồ sơ cho các đối tượng bảo trợ xã hội. Ngoài ra, đã xây mới 02 căn nhà cho đối tượng người có công.
Trong công tác giảm nghèo, thông qua các tổ chức hội phối hợp Ngân hàng chính sách xã hội huyện giải ngân cho các hộ có nhu cầu vay vốn chăn nuôi sản xuất phát triển kinh tế gia đình nhằm từng bước vươn lên giảm nghèo bền vững. Năm 2018, tổng hộ nghèo của xã là 391 hộ, chiếm tỷ lệ 43,4%, hộ cận nghèo của xã là 159 hộ, chiếm tỷ lệ 17,6%.
Cấp phát tiền hỗ trợ cho các hộ bị thiệt hại nông, lâm nghiệp do bão số 12 gây ra với tổng số tiền 693.360.000đ.
Trong dịp Tết Nguyên đán 2019, thực hiện việc hỗ trợ tiền tết cho hộ nghèo, xã đã cấp phát 97.750.000đ cho 391 hộ nghèo với định mức quy định là 250.000đ/hộ. Đồng thời xã cũng hỗ trợ cấp phát gạo tết với 35.505 kg cho 602 hộ, 2.367 khẩu có hoàn cảnh khó khăn với định mức quy định là 15kg/khẩu. Ngoài ra, UBND xã tiến hành lập danh sách và cấp phát tiền, quà cho các đối tượng hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ đồng bào dân tộc thiểu số, đối tượng chính sách, người có công trong dịp tết gồm 788 suất quà với tổng giá trị là 326.100.000đ, trong đó có cấp phát 10 suất quà cho trẻ em nghèo, khuyết tật, có hoàn cảnh khó khăn với số tiền là 3.000.000đ.
Ngoài ra, đã cấp phát 35.000 kg gạo từ Chính phủ Hàn Quốc hỗ trợ cho 611 hộ dân, 2.333 khẩu trên địa bàn xã.
Thứ tư, về phát triển giáo dục ở nông thôn
Hiện nay xã đã hoàn thành công tác phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi; phổ cập giáo dục trung học cơ sở (đạt yêu cầu tiêu chí phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5 tuổi, xóa mù chữ, phổ cập giáo dục tiểu học đúng độ tuổi; phổ cập giáo trung học cơ sở).
Lĩnh vực giáo dục và đào tạo có nhiều cố gắng trong việc triển khai thực hiện nhiệm vụ và đạt được những kết quả đáng khích lệ, phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực” tiếp tục được tăng cường.
Tập trung củng cố, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên; chất lượng giáo dục được nâng lên, tỷ lệ huy động học sinh trong độ tuổi đến trường đạt cao, học sinh đạt học lực khá, giỏi ở các bậc học tăng so với năm học trước. Hiện nay số học sinh hoàn thành chương trình tiểu học là 78/78 em, đạt tỷ lệ 100%; số học sinh hoàn thành chương trình THCS là 48/48 em, đạt tỷ lệ 100%; số cháu hoàn thành chương trình mầm non là 71 cháu.
Thứ năm, về phát triển y tế cơ sở, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe người dân nông thôn
Trong năm 2018, Trạm Y tế xã Sơn Bình đã tổ chức khám chữa bệnh, tổ chức tiêm chủng theo chương trình tiêm chủng mở rộng đúng quy định. Trạm Y tế xã cũng đã tăng cường giám sát tuyên truyền vận động người dân phòng chống các bệnh truyền nhiễm tại cộng đồng dân cư; tuyên truyền phòng chống bệnh tay – chân - miệng tại các trường học; tuyên truyền, vận động đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm trên địa bàn xã; chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh, không để dịch bệnh lớn xảy ra gây thiệt hại về người.
UBND xã cũng đã đẩy mạnh công tác kiểm tra, đảm bảo chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm, đã phát hiện và xử lý bằng hình thức nhắc nhở đối với các cơ sở kinh doanh vi phạm về nhãn mác, hạn sử dụng.
Thứ sáu, về nâng cao chất lượng đời sống văn hóa của người dân nông thôn
Hiện nay 3 thôn trên tổng số 4 thôn của xã đạt tiêu chuẩn văn hóa, đạt tỷ lệ 75% (đạt yêu cầu tiêu chí văn hóa).
Tổ chức tốt các hoạt động tuyên truyền nhân các ngày lễ lớn như kỷ niệm ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, ngày Quốc tế Lao động, kỷ niệm ngày giải phóng Khánh Hòa…
Nhằm phát huy vai trò truyền tải, định hướng dư luận xã hội, phục vụ sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, UBND xã đã tổ chức treo khẩu hiệu, hình ảnh tuyên truyền với 57m băng rôn và 7 pa nô, ma két các loại. Phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tiếp tục được chú trọng; phong trào sinh hoạt văn nghệ quần chúng phát triển sôi nổi, tạo không khí thi đua trong đời sống lao động sản xuất, học tập của các tầng lớp nhân dân. Phong trào thể dục, thể thao được duy trì và đẩy mạnh, thu hút đông đảo tầng lớp Nhân dân tham gia.
Về công tác đăng ký gia đình văn hóa, UBND xã đã tiến hành đăng ký đối với 714 hộ tại 4 thôn trên địa bàn xã, trong đó: thôn Xóm Cỏ là 151 hộ, thôn Liên Hòa là 255 hộ, thôn Cô Lắc là 168 hộ, thôn Liên Bình là 140 hộ.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Chương trình xây dựng NTM của xã vẫn còn nhiều gian nan nhất là tiêu chí thu nhập, hộ nghèo, nhà ở,.. Nguyên nhân chủ yếu là do xã miền núi, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số với trình độ dân trí và điều kiện kinh tế thấp, thu nhập của người dân không đồng đều; tỷ lệ hộ nghèo của xã cao; sản xuất nông, lâm, quy mô nhỏ; chất lượng nguồn nhân lực thấp, tỷ lệ lao động được đào tạo chưa cao, điều này khiến công tác triển khai thực hiện một số tiêu chí còn khó khăn.
Nhận thức của một bộ phận cán bộ và Nhân dân về NTM còn hạn chế, có tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào sự hỗ trợ của Nhà nước, từ đó chưa phát huy vai trò chủ động tham gia đóng góp của cộng đồng dân cư.
Nguồn kinh phí hỗ trợ đầu tư xây dựng Chương trình NTM chưa đáp ứng mục tiêu đề ra; mặt khác là một địa bàn vùng núi đặc biệt khó khăn, tập trung sản xuất nông nghiệp nên cơ chế thu hút nguồn lực từ các thành phần kinh tế khó khăn, từ đó địa phương chưa chủ động trong việc xây dựng Chương trình thực hiện dài hạn.
Qua quá trình xây dựng xã NTM, đến nay xã Sơn Bình đã đạt 14/19 tiêu chí NTM. Đạt được các tiêu chí đã khó, giữ vững và nâng cao chất lượng các tiêu chí càng khó hơn. Do vậy, ngay sau khi được huyện công nhận các chỉ tiêu, trên cơ sở phân tích, đánh giá những mặt được, mặt hạn chế, chỉ ra nguyên nhân, địa phương đã chủ động xây dựng các giải pháp, quyết tâm duy trì và nâng cao chất lượng các tiêu chí theo hướng bền vững.
Nhìn chung, trong quá trình triển khai thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng NTM, Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân xã Sơn Bình đã không ngừng phấn đấu khắc phục khó khăn, chủ động sáng tạo, điều hành linh hoạt, tập trung chỉ đạo thực hiện tốt để giữ vững các tiêu chí đã đạt được và hoàn thành các tiêu chí còn lại để xây dựng xã NTM. Từ đó, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh, hệ thống chính trị ngày càng vững mạnh, diện mạo nông thôn thật sự đổi mới, đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân ngày càng được nâng cao.