NÂNG CAO HIỆU QUẢ HỘI THI “HỌC VIÊN HỌC GIỎI LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ”

Ở TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH KHÁNH HÒA TRƯỚC YÊU CẦU

TĂNG CƯỜNG BẢO VỆ NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG

CỦA ĐẢNG TRONG TÌNH HÌNH MỚI

ThS.Trần Thị Thu Hường
[Phó trưởng Khoa Xây dựng Đảng]

Giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận trọng yếu trong công tác tư tưởng của Đảng, có vai trò bồi dưỡng thế giới quan khoa học, phương pháp luận cách mạng, góp phần giữ vững bản lĩnh chính trị và niềm tin của cán bộ, đảng viên. Đổi mới phương thức giảng dạy và học tập lý luận chính trị theo hướng phát triển năng lực, lấy người học làm trung tâm là yêu cầu xuyên suốt được thể hiện trong Kết luận số 94-KL/TW ngày 28/3/2014 của Ban Bí thư và các văn bản hướng dẫn của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Hội thi “Học viên học giỏi lý luận chính trị” (sau đây gọi tắt là hội thi) được xác định là một hình thức đánh giá tổng hợp năng lực học tập, vận dụng và truyền đạt lý luận chính trị được cụ thể hóa tại Quyết định số 2356/QĐ-HVCTQG ngày 30/5/2017 của Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. Trong bối cảnh hiện nay, khi Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị được triển khai sâu rộng, nhiệm vụ “tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch” trở thành yêu cầu cấp thiết. Điều đó đòi hỏi công tác đào tạo lý luận chính trị không dừng lại ở truyền đạt tri thức mà phải rèn luyện năng lực nhận thức, tư duy phản biện và hành động thực tiễn cho học viên. Vì vậy các trường chính trị cấp tỉnh, trong đó có trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa cần đổi mới, nâng cao chất lượng các hoạt động dạy và học đáp ứng yêu cầu tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, trong đó có tổ chức Hội thi “Học viên học giỏi lý luận chính trị”.

1. Thực trạng tổ chức Hội thi “Học viên học giỏi lý luận chính trị” tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa

Thực hiện Quy chế ban hành kèm Quyết định số 2356/QĐ-HVCTQG ngày 30/5/2017 của Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, nhìn chung phần lớn các trường chính trị trên cả nước như Thái nguyên, Điện Biên, Quảng Bình, Lào Cai, Phú Thọ, Tây Ninh, Lai Châu, Bình Phước… đã tổ chức hội thi với thể lệ cụ thể phù hợp điều kiện địa phương. Phần tổ chức thi ở các trường đều kết hợp hai phần thi viết tự luận và phần thi thuyết trình về những vấn đề học viên đã được học trong chương trình trung cấp lý luận chính trị giúp đánh giá cả năng lực viết, kiến thức lẫn năng lực trình bày, xử lý vấn đề của học viên. Nhiều học viên dự thi đã thể hiện tốt phần tự luận và thuyết trình. Đáng chú ý một số trường (Bình Phước, Quảng Bình, Điện Biên…) trong nội dung ra đề thi thể hiện tính sáng tạo, tính thời sự trong phần thi thuyết trình trên cơ sở xử lý tình huống, hỏi-đáp nhanh, tiểu phẩm minh họa nên hội thi được đánh giá rất cao.

Cùng với các trường chính trị cấp tỉnh trên cả nước, trước sáp nhập từ năm 2017 đến 01/7/2025, Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa đã tổ chức thành công hội thi 02 lần (năm 2019, năm 2022) với 23 học viên đại diện các lớp Trung cấp lý luận chính trị dự thi ; Trường Chính trị tỉnh Ninh Thuận tổ chức thành công hội thi 01 lần (năm 2025) với 25 học viên đại diện từ 05 lớp Trung cấp lý luận chính trị. Từ sau khi hai trường sáp nhập thành Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa hiện nay, vào tháng 08/2025 hội thi tiếp tục được tổ chức thành công. Với mục đích đánh giá chất lượng giảng dạy và học tập, phát hiện học viên có thành tích xuất sắc để khen thưởng, Hội thi “Học viên học giỏi lý luận chính trị” của Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa được tổ chức ngày càng nâng lên về quy mô, chất lượng và hình thức. Công tác chuẩn bị cho hội thi bài bản, nghiêm túc, có kế hoạch, thể lệ, thành lập Ban Tổ chức, Ban Giám khảo, Tổ chấm, Tổ ra đề, Tổ thư ký; tuyên truyền và triển khai trong học viên các lớp để đăng ký, lựa chọn thí sinh tham hội thi bảo đảm đúng các tiêu chí thí sinh dự thi được đặt ra trong Quy chế hội thi do Trường ban hành. Số lượng học viên tham gia ngày càng tăng cho thấy sức lan tỏa, tinh thần học tập sôi nổi và đảm bảo tính cạnh tranh, đa dạng giữa các lớp.

Hội thi được tổ chức với hai phần thi là tự luận và thuyết trình giúp đánh giá cả kiến thức lý luận lẫn năng lực trình bày, thuyết phục của học viên. Phần thi tự luận thể hiện kiến thức vững chắc, khả năng tổng hợp lý luận và thực tiễn của học viên được nâng cao. Phần thi thuyết trình thể hiện được khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn và đề ra giải pháp hành động, đáng chú ý trong phần thi thuyết trình  là khả năng vận dụng vào xử lý tình huống, phần hỏi - đáp nhanh đã thể hiện được năng lực tư duy phản biện của học viên. Thời gian tổ chức hội thi của trường được tổ chức từ 02 đến 03 ngày là khá hợp lý, bảo đảm tính nghiêm túc và chất lượng; tính chuyên môn được chú trọng, đặc biệt là việc đánh giá cả học viên và chất lượng đào tạo của Trường. Hội thi có tính lan tỏa thông qua công tác tuyên truyền trước, trong và sau khi hội thi kết thúc bằng việc đưa tin, thông báo, thể lệ, công bố kết quả trên trang web của Trường và được Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa đưa tin kịp thời. Qua đó, góp phần tạo động lực cho học viên, tăng cường kiểm tra thực tiễn giảng dạy lý luận và có tiềm năng để phát triển thêm về phần phản biện, xử lý tình huống.

Bên cạnh những kết quả đạt được, thực tế tổ chức các lần thi ở Trường có một số hạn chế như nội dung cả phần thi viết và thi thuyết trình, đặc biệt là phần thi thuyết trình chủ yếu tập trung vào trình bày kiến thức, có liên hệ thực tiễn, tuy nhiên chưa đặt yêu cầu cao trong vấn đề vận dụng lý luận chính trị vào xử lý tình huống thực tiễn, phát triển tư duy phản biện cho học viên trước các luận điểm xuyên tạc, thù địch, chống phá Đảng, Nhà nước. Trong thể lệ ban hành của hội thi không có quy định bảng chấm điểm chi tiết cho phần thi thuyết trình (chỉ ghi chung nội dung 7 điểm, trình bày 3 điểm). Việc ứng dụng công nghệ số và vấn đề truyền thông cho hội thi có thực hiện nhưng chưa tận dụng hết các phương tiện truyền thông, công nghệ số để tăng tính hấp dẫn, lan tỏa giá trị của hội thi. Nên mở rộng đối tượng tham gia hội thi, 04 lần tổ chức hội thi ở Trường chỉ trong phạm vi là học viên các lớp trung cấp lý luận chính trị trong trường, chưa có mở rộng phạm vi liên trường hoặc trong cụm thi đua. Trường vẫn chưa thực hiện được hoạt động biên tập, hệ thống hoá các bài thuyết trình xuất sắc thành tư liệu cho hoạt động giảng dạy sau thi. Việc học viên các lớp tham dự trực tiếp cổ vũ hội thi còn hạn chế, từ đó ảnh hưởng nhất định đến tính lan tỏa và ý nghĩa của hội thi.

3. Giải pháp nâng cao hiệu quả Hội thi “Học viên học giỏi lý luận chính trị” ở Trường Chính trị Khánh Hòa trước yêu cầu tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng

Từ tình hình thực tiễn trên và trước yêu cầu tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, để góp phần nâng cao hiệu quả Hội thi “Học viên học giỏi lý luận chính trị” một số giải pháp cần thực hiện đồng bộ như sau:

Một là, đổi mới mạnh nội dung thi theo hướng lấy tình huống thực tiễn và phản biện khoa học làm trọng tâm, trọng điểm của phần thi thuyết trình. Nội dung các vấn đề thuyết trình cần chuyển từ “trình bày kiến thức” sang “xử lý vấn đề, giải quyết tình huống phát sinh trong thực tiễn công tác ở địa phương” gắn với bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Việc này vừa khắc phục hạn chế hiện nay là học viên nặng tái hiện lý thuyết, vừa tạo nên sự khác biệt về chất lượng sản phẩm thi của học viên. Muốn thực hiện tốt giải pháp này, Ban đề thi cần xây dựng ngân hàng chủ đề theo hướng: tình huống có thật ở tỉnh, luận điểm xuyên tạc đang nóng trên mạng xã hội, vấn đề an sinh xã hội trong phát triển, vấn đề dân tộc, tôn giáo tại địa phương… Yêu cầu đặt trong phần trình bày của học viên cần cụ thể trong đó phải xác định có vận dụng lý luận, chỉ ra sai trái và đề xuất hành động cụ thể.

Hai là, chuẩn hóa tiêu chí chấm thi theo hướng đo năng lực chứ không chỉ đo “kiến thức đúng, trình bày đẹp”. Trên cơ sở Quy chế chung của Học viện, Trường cần bổ sung bảng tiêu chí chi tiết cho phần thuyết trình và cho phần hỏi - đáp, trong đó quy định rõ các thang điểm phụ: năng lực tư duy độc lập, mức độ vận dụng thực tiễn địa phương, lập luận, phản biện khoa học, sử dụng minh chứng, sản phẩm truyền thông kèm theo (slide, clip, infographic). Thang đánh giá rõ ràng trong Hội thi vừa tạo được công bằng cho thí sinh, vừa thống nhất cách chấm của Ban giám khảo, đồng thời tạo thông điệp thúc đẩy giảng viên đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực.

Ba là, tăng cường truyền thông, ứng dụng số để lan tỏa ý nghĩa của hội thi. Bài học về công tác truyền thông cho hội thi ở một số Trường Chính trị cấp tỉnh trên cả nước cho thấy nếu ghi hình chuyên nghiệp, làm bản rút gọn dạng video clip 3-5 phút hoặc infographic kết quả thì hội thi tạo được “điểm nhấn truyền thông” rất mạnh. Vì vậy Trường cần chủ động phối hợp với Báo và Phát thanh, truyền hình Khánh Hòa và sử dụng các nền tảng số của Trường (website, fanpage) theo hướng không chỉ thông tin mà “sản xuất nội dung giá trị” sau mỗi kỳ thi. Điều này khắc phục hạn chế hiện nay là truyền thông chỉ dừng ở đưa tin; giúp hội thi trở thành công cụ truyền bá lý luận chính trị tới xã hội, nhất là giới trẻ. Sau mỗi kỳ thi, Trường cần biên tập, số hóa, chuẩn hóa các bài thuyết trình xuất sắc để đưa vào kho học liệu dùng chung, phục vụ giảng dạy, tự học và truyền thông nội bộ. Đây chính là biến hội thi từ một “sự kiện một lần” thành một “cơ chế tạo sản phẩm tri thức” đúng với tinh thần đánh giá hội thi bằng giá trị học thuật tạo ra chứ không chỉ bằng giải thưởng. Với cách làm này, từng năm Trường sẽ có thêm sản phẩm học liệu mới do chính học viên tạo ra nhằm tăng tính thực tiễn và tăng chất lượng giáo trình, giáo án.

Mặt khác thiết kế lại trải nghiệm tham dự hội thi theo hướng mở, huy động rộng học viên toàn trường tham dự trực tiếp hoặc tham dự qua livestream, có tương tác hỏi - đáp nhanh nhằm “truyền lửa”, kích thích học tập lý luận chính trị cho học viên. Đây là giải pháp để khắc phục hạn chế trong thực tiễn là học viên các lớp tham dự cổ vũ còn hạn chế, làm giảm lan tỏa giá trị của Hội thi. Khi Hội thi trở thành “ngày hội lý luận” của toàn trường, nó sẽ trở thành một công cụ giáo dục hiệu quả.

Bốn là, mở rộng không gian hội thi theo hướng liên trường trong cụm thi đua hoặc với các trường chính trị lân cận nhằm tạo ra tính cạnh tranh và học hỏi lẫn nhau. Trường có thể kiến nghị Học viện hoặc kết nối cụm thi đua Nam Trung bộ tổ chức luân phiên hoặc tổ chức vòng sơ khảo ở trường chọn đội mạnh, vòng chung khảo liên trường. Khi mở rộng như vậy, Hội thi sẽ tăng về “chuẩn”, tăng về độ khó, tăng về uy tín, đồng thời tác động ngược trở lại việc đổi mới phương pháp dạy học trong từng trường.

Tóm lại, trong tổng thể yêu cầu đổi mới căn bản, nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị hiện nay, hội thi “Học viên học giỏi lý luận chính trị” không chỉ là một hoạt động mang tính phong trào mà phải được coi như một phương thức sư phạm đặc thù, một cơ chế đánh giá năng lực của người học và một kênh quan trọng để chuyển hóa tri thức lý luận thành bản lĩnh, tư duy và hành động chính trị trong thực tiễn. Các giải pháp đó không chỉ nâng cao hiệu quả tổ chức hội thi, mà còn trực tiếp góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị của Trường, đáp ứng yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, tư duy và năng lực hành động trước nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.