CHÍNH QUYỀN XÃ NINH THỌ KHÔNG NGỪNG NỖ LỰC
NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC HÒA GIẢI Ở CƠ SỞ

ThS. Nguyễn Thị Trà My
Giảng viên Khoa Nhà nước và pháp luật

Trong mối quan hệ giữa người với người, việc phát sinh mâu thuẫn, tranh chấp là điều không thể tránh khỏi. Nhìn nhận từ góc độ quản lý nhà nước, nếu như những mâu thuẫn, tranh chấp này được phát hiện và giải quyết kịp thời bằng con đường hòa giải ở cơ sở thì có một ý nghĩa hết sức quan trọng - đó là phòng ngừa vi phạm pháp luật và tội phạm ở cơ sở, góp phần ổn định trật tự xã hội ở địa bàn dân cư. Đặc biệt giúp giảm bớt tình trạng gửi đơn thư, khiếu kiện lên Tòa án, cơ quan hành chính nhà nước, tiết kiệm thời gian, tiền bạc của cơ quan nhà nước và công dân. Nhận thức rõ điều ấy, chính quyền xã Ninh Thọ, thị xã Ninh Hòa luôn không ngừng nỗ lực củng cố, nâng cao chất lượng công tác hòa giải ở cơ sở.

Ninh Thọ là một xã đồng bằng ven biển nằm ở phía Bắc thị xã Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa, phía Đông giáp phường Ninh Diêm và xã Ninh Hải (thông qua một eo biển dài và hẹp), phía Tây giáp xã Ninh An, phía Nam giáp phường Ninh Đa, phía Bắc giáp huyện Vạn Ninh. Xã Ninh Thọ có 8 thôn, với 2.329 hộ, 9.294 khẩu, trong đó hơn 80% là lao động trên lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, còn lại là tiểu thủ công nghiệp và các ngành nghề khác.

Từ năm 2014 đến nay, công tác hòa giải ở cơ sở luôn được Ủy ban nhân dân (UBND) xã Ninh Thọ quan tâm tổ chức thực hiện nghiêm theo đúng quy định pháp luật và các văn bản hướng dẫn cấp trên. Hàng năm, UBND xã xây dựng kế hoạch thực hiện, tổ chức sơ kết, tổng kết đánh giá tình hình hoạt động của các tổ hoà giải, kịp thời biểu dương khen thưởng những hoà giải viên có thành tích xuất sắc trong hoạt động hoà giải, thường xuyên cử cán bộ, công chức tiến hành kiểm tra công tác tổ chức và hoạt động hoà giải ở cơ sở nhằm kịp thời hướng dẫn, chỉ đạo những khó khăn, vướng mắc phát sinh ở cơ sở.

Các tổ hoà giải ngày càng được kiện toàn, chất lượng và số lượng hoà giải viên có trình độ chuyên môn ngày càng nhiều nên hoạt động hòa giải trên địa bàn trong những năm qua từng bước chuyển biến tích cực. Đến nay, toàn xã có 8 tổ hòa giải với 40 hòa giải viên, trong đó có 8 hòa giải viên là nữ. Hòa giải viên tham gia vào tổ hoà giải là những người có phẩm chất đạo đức, uy tín, đại diện cho nhân dân, có tinh thần trách nhiệm, nhiệt tình, tự nguyện tham gia làm công tác hòa giải.

 UBND xã và Phòng Tư pháp thị xã thường xuyên tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ hòa giải cho các hòa giải viên với 100% hòa giải viên tham gia. Các hòa giải viên cũng được cung cấp tài liệu pháp luật liên quan đến kỹ năng hòa giải các vụ việc tại cơ sở.

Số lượng đơn thư gửi đến các tổ hòa giải ngày càng gia tăng, năm sau nhiều hơn năm trước cho thấy là người dân xã Ninh Thọ đang đặt niềm tin nhiều vào các tổ hòa giải cơ sở trong việc giải quyết mâu thuẫn phát sinh ở nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Cụ thể trong năm 2020, các tổ hòa giải tiếp nhận 06 đơn, hòa giải thành 03 đơn, đạt tỷ lệ 50%. Trong năm 2021, các tổ hòa giải tiếp nhận 19 đơn, tuy nhiên do nhiều vụ việc phức tạp, đặc biệt liên quan đến tranh chấp đất đai nên số lượng đơn hòa giải thành chỉ 01 đơn.

Bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động hòa giải ở cơ sở hiện nay trên địa bàn xã vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định:

Thứ nhất, sự phối hợp giữa chính quyền, Mặt trận và các tổ chức thành viên của Mặt trận trong công tác hòa giải ở cơ sở có đôi khi chưa được thực hiện một cách thường xuyên và thiếu sự chủ động. Mặt trận và các tổ chức thành viên của Mặt trận đôi lúc chưa nhận thức rõ vai trò, vị trí nòng cốt của mình trong công tác hòa giải, nên chưa tham gia tích cực, chủ động vào việc củng cố, kiện toàn tổ chức, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động hòa giải ở địa phương.

Thứ hai, chất lượng, hiệu quả hòa giải ở cơ sở chưa cao, không đồng đều, chưa đáp ứng được yêu cầu và đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống. Nhiều mâu thuẫn, tranh chấp, vi phạm pháp luật thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở chưa được phát hiện hoặc được phát hiện nhưng chưa được hòa giải, hòa giải không kịp thời, hòa giải không thành.

Thứ ba, chất lượng đội ngũ hòa giải viên chưa đồng đều, một số hòa giải viên còn hạn chế về trình độ nghiệp vụ, kiến thức pháp luật, kỹ năng hoà giải. Trong quá trình hòa giải, một số hòa giải viên ngại va chạm, chưa mạnh dạn, thiếu nhiệt tình nên chưa kịp thời giải quyết các vụ việc phát sinh. Điều kiện kinh tế gia đình của một số hòa giải viên còn nhiều khó khăn cũng phần nào ảnh hưởng đến thời gian tham gia công tác hòa giải ở cơ sở.

Thứ tư, ở một số thôn, nhận thức của người dân về vị trí, vai trò của hòa giải ở cơ sở chưa cao nên người dân chưa chủ động, tích cực giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh bằng biện pháp hòa giải ở cơ sở.

Thứ năm, kinh phí dành cho công tác hòa giải ở cơ sở còn rất hạn hẹp, phần lớn được tích hợp trong kinh phí thực hiện hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật của địa phương. Chính vì vậy, phần kinh phí này chủ yếu để thực hiện hoạt động tập huấn nghiệp vụ, cung cấp tài liệu pháp luật cho tổ hòa giải.

Để tiếp tục nâng cao chất lượng công tác hòa giải ở cơ sở, trong thời gian sắp tới, UBND xã Ninh Thọ cần thực hiện một số giải pháp như sau:

Một là, tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng ủy và vai trò của Mặt trận đối với công tác hòa giải ở cơ sở. Ủy ban Mặt trận và các tổ chức thành viên thường xuyên phối hợp chặt chẽ thực hiện tốt những quy định của pháp luật về hòa giải ở cơ sở.

Hai là, tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác hòa giải ở cơ sở để nâng cao trách nhiệm của cả hệ thống chính trị cũng như nhận thức của người dân đối với vị trí, vai trò của công tác hòa giải ở cơ sở, từ đó, góp phần giảm thiểu các vụ, việc tranh chấp, khiếu nại, đảm bảo trật tự, an toàn xã hội, tạo sự đồng thuận, ổn định, thúc đẩy kinh tế - xã hội ở địa phương phát triển.

Ba là, trên cơ sở tổng kết thực tiễn hàng năm, cán bộ tư pháp tham mưu cho lãnh đạo địa phương kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung những điểm pháp luật hòa giải ở cơ sở còn bất cập, thiếu tính khả thi, không phù hợp với tình hình thực tế ở địa phương.

Bốn là, tiếp tục củng cố, nâng cao chất lượng tổ hòa giải và hòa giải viên thông qua việc rà soát số lượng, chất lượng đội ngũ hòa giải viên hàng năm. Các buổi tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng hòa giải cần phải đầu tư hơn nữa về mặt chất lượng. UBND xã có thể thường xuyên tổ chức các buổi giao lưu hay cuộc thi hòa giải viên giỏi để họ học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau.

Năm là, chính quyền địa phương quan tâm bảo đảm kinh phí hoạt động cho công tác hòa giải ở cơ sở, giải quyết kịp thời, đầy đủ các chính sách, chế độ cho hoà giải viên, kịp thời biểu dương, khen thưởng đối với cá nhân, tập thể hoàn thành nhiệm vụ xuất sắc để động viên, khuyến khích những người làm công tác hòa giải, qua đó góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác hòa giải ở cơ sở.

Sáu là, thực hiện nghiêm túc chế độ thông tin, báo cáo, công tác thanh tra, kiểm tra, công tác sơ kết, tổng kết đối với hoạt động hòa giải ở cơ sở. Có như vậy, chính quyền địa phương chủ động nắm bắt được thông tin về công tác hoà giải ở cơ sở một cách sát thực để đôn đốc, hướng dẫn, chỉ đạo hoạt động kịp thời, biết được cách làm hay, những nơi hoạt động có hiệu quả từ đó nhân rộng mô hình trên địa bàn xã.

Tóm lại, nhận thức rõ tầm quan trọng của hòa giải ở cơ sở, chính quyền xã Ninh Thọ nói riêng và cả hệ thống chính trị nói chung luôn không ngừng nỗ lực kiện toàn công tác này. Chính vì vậy, hàng năm, UBND xã luôn chú trọng việc tổng kết thực tiễn, đánh giá những hạn chế, tồn tại, từ đó đưa ra phương hướng, giải pháp khắc phục để ngày càng nâng cao chất lượng công tác hòa giải ở cơ sở.