Phát triển văn hóa nông thôn trong xây dựng nông thôn mới

tại xã Vạn Hưng,  huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa

Xây dựng nông thôn mới là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước đã và đang đi vào cuộc sống của người dân ở khắp mọi miền đất nước.  Người dân hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới như một cuộc vận động cách mạng mang lại khởi sắc mới. Xây dựng nông thôn mới không phải là  phá bỏ hoàn toàn mọi giá trị cũ mà phải bảo tồn, phát huy những giá trị tốt đẹp của văn hóa gia đình, văn hóa làng xã và tiếp thu những giá trị mới làm thay đổi nông dân, nông nghiệp và nông thôn.

Phát triển văn hóa là xây dựng nền tảng tinh thần vững chắc cho công cuộc xây dựng nông thôn mới hiện nay. Vì vậy, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, văn hóa giữ vai trò quan trọng, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân. Phát triển nông thôn mới hiện đại đồng thời vẫn phải giữ được bản sắc riêng của nông thôn Việt Nam. 

Những năm qua tại xã Vạn Hưng, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, việc thực hiện tốt chương trình mục tiêu quốc gia về xây dựng nông thôn mới đã tạo nên những khởi sắc, làm thay đổi bộ mặt nông thôn nơi đây  theo hướng tích cực.

Văn hóa truyền thống được khai thác triệt để theo hướng loại bỏ những mặt hạn chế, tiêu cực, phát huy mặt tốt đẹp, tích cực, phù hợp với nhu cầu văn hóa của người dân xã Vạn Hưng trong giai đoạn mới. Điều này thể hiện trong phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa được triển khai có hiệu quả.

Mặt trái của quá trình đô thị hóa cùng với những tác động xấu của kinh tế thị trường đã và đang dần đánh mất nhiều giá trị văn hóa tốt đẹp. Để khắc phục điều này, trong quá trình xây dựng nông thôn mới, lãnh đạo xã Vạn Hưng đã chú ý đến xây dựng các công trình văn hóa, thực hiện tiêu chí 06 trong 19 tiêu chí về xây dựng nông thôn mới quy định. Xã xây dựng các nhà sinh hoạt cộng đồng khang trang - nơi diễn ra nhiều hoạt động chung của cộng đồng nhằm gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của người dân Vạn Hưng.

Để tránh tình trạng cơ sở vật chất phục vụ cho các hoạt động văn hóa, thể thao hoạt động cầm chừng, kém hiệu quả, lôi cuốn người dân vào các hoạt động, phong trào mang tính tập thể, nhà sinh hoạt cộng đồng tại các thôn thường xuyên mở cửa để phục vụ các hoạt động văn hóa của người dân.

Nhà sinh hoạt cộng đồng thôn Xuân Tự 1
được trang bị hệ thống máy vi tính hiện đại

Việc xây dựng nhà sinh hoạt cộng đồng được lựa chọn ở những địa điểm trung tâm của  thôn khá thuận lợi cho các hoạt động chung của người dân địa phương, được xây dựng trở thành nơi thường xuyên tổ chức các hoạt động của cộng đồng do vậy tránh được tình trạng lãng phí về đầu tư cho hạ tầng cơ sở.

Bên cạnh xây dựng các công trình văn hóa, việc bảo tồn và phát huy các di sản văn hóa của cha ông là vô cùng quan trọng. Làng xã là nơi lưu giữ giá trị văn hóa của dân tộc từ nghìn đời nay; cây đa, bến nước, sân đình... là linh hồn của làng quê. Trên địa bàn xã Vạn Hưng, những ngôi chùa có từ lâu đời nay giờ được tu bổ, xây dựng thêm trở thành điểm đến du lịch tâm linh, phục vụ đời sống tinh thần của người dân trên địa bàn xã và các vùng lân cận.

Phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa có tác động rất lớn đến việc xây dựng nông thôn mới tại xã. Nhiều phong trào như xây dựng gia đình văn hóa, làng văn hóa… ngày càng phát triển cả chiều rộng lẫn chiều sâu, góp phần thay đổi bộ mặt văn hóa xã, nâng cao nhận thức của nhân dân Vạn Hưng, giữ gìn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp nơi đây.

Các danh hiệu văn hóa được địa phương thống nhất khi đưa ra bình xét dựa vào tiêu chuẩn chung mà Bộ Văn hóa - Thể thao – Du lịch đề ra. Gia đình văn hóa là một trong những tiêu chuẩn để xây dựng dòng họ văn hóa, khu dân cư văn hóa, làng văn hóa. Các hộ gia đình trên địa bàn xã đã ngày càng hạn chế việc vi phạm các vấn đề an ninh nông thôn, vệ sinh môi trường, từng bước thực hiện tốt kế hoạch hóa gia đình...

Trong quá trình xây dựng nông thôn mới, việc giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống thông qua các hình thức sinh hoạt tại cộng đồng là vấn đề rất quan trọng và cần thiết. Hàng năm đoàn thanh niên xã thường xuyên tổ chức các hội thi đồng diễn múa hát tập thể, cắm trại, các hoạt động thể thao, vui chơi bổ ích cho thanh thiếu niên trên địa bàn xã.

Trong giai đoạn hiện nay, nhu cầu của người dân nông thôn trở nên đa dạng hơn đó là sự an toàn về đầu tư phát triển kinh tế hộ, có điều kiện cập nhật thông tin, công nghệ, khoa học kỹ thuật nhằm áp dụng vào sản xuất, các nhu cầu sinh hoạt văn hóa, giải trí… được đáp ứng ngày càng đầy đủ. Đây là những vấn đề hết sức quan trọng. Nó đặt ra cho các nhà lãnh đạo, quản lý văn hóa xã hội ở địa phường hàng loạt vấn đề cần giải quyết để đáp ứng nhu cầu ấy. Vì vậy, trong tiến trình xây dựng nông thôn mới, văn hóa vừa là mục tiêu vừa là động lực của công cuộc công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông thôn. Văn hóa nông thôn có những nét khác biệt khó có thể áp đặt cứng nhắc. Phát triển văn hóa trong xây dựng nông thôn mới hiện nay là một vấn đề cực kỳ lớn và phức tạp mà riêng ngành văn hóa không thể giải quyết được. Muốn làm được điều đó, cần sự chung tay của mỗi cá nhân, gia đình và xã hội. Có như vậy mới phát triển được nông thôn mới hiện đại mà vẫn giữ được bản sắc riêng của nông thôn Việt Nam.