MỘT VÀI KINH NGHIỆM HƯỚNG DẪN HỌC VIÊN

TRUNG CẤP LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH 

LÀM TIỂU LUẬN TỐT NGHIỆP

***************

Để đánh giá kết quả quá trình đào tạo hệ Trung cấp lý luận chính trị - hành  chính (TC LLCT-HC), trong Chương trình Đào tạo TC LLCT-HC  (Ban hành kèm theo Quyết định số 1479/QĐ-HVCTQG ngày 21/4/2014 của Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh )  có quy định nội dung phần học thứ  VII:  Nghiên cứu thực tế cuối khóa, ôn thi tốt nghiệp, thi tốt nghiệp hoặc viết tiểu luận cuối khóa, với thời lượng 96 tiết. Phần học này được quy định có 68 tiết giảng dạy trên lớp + 28 tiết học viên tự nghiên cứu. Mục đích của phần học cuối cùng này chủ yếu là để đánh giá kết quả của chương trình đào tạo.

Hướng dẫn học viên làm tiểu luận tốt nghiệp cuối khóa là một nhiệm vụ không mới của giảng viên các học viện đào tạo, bồi dưỡng chính trị nói chung và Trường Chính trị nói riêng. Tuy nhiên hiện nay, do việc từ năm 2014 chuyển đổi sang thực hiện chương trình TC LLCT-HC mới bổ sung sửa đổi, đồng thời triển khai áp dụng những quy định mới về tổ chức thực hiện. Nên việc hướng dẫn cho học viên  của giảng viên còn chưa thống nhất trong mỗi trường và ở các trường thì cũng thực hiện khác nhau. Do vậy học viên ở các đơn vị đào tạo, bồi dưỡng cũng làm tiểu luận ở các hình thức, mục tiêu và mức độ khác nhau.

Qua thực tiễn việc thực hiện tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa, trong phạm vi bài viết này tôi xin đề cập tới vấn đề :  Cần phải thực hiện các bước hướng dẫn như thế nào để học viên có thể thực hiện tốt nhất việc làm một tiểu luận tốt nghiệp Chương trình Trung cấp lý luận chính trị - hành chính? Nhằm đảm bảo hoàn thành tốt nhất các mục tiêu và yêu cầu của nhiệm vụ làm đề tài tiểu luận tốt nghiệp.

Để làm tốt công việc này, những người hướng dẫn học viên làm tiểu luận cần thực hiện các bước sau đây:

1. Những việc cần làm của nhà trường:

1.)     Xây dựng kế hoạch tổ chức thực hiện.

Sau khi các học viên đã hoàn thành những môn học cuối cùng của Chương trình  TC LLCT-HC,  cơ sở đào tạo cần tiến hành xây dựng và ban hành Kế hoạch viết tiểu luận và thi tốt nghiệp cho học viên. Riêng về vấn đề hướng dẫn viết tiểu luận, bản Kế hoạch cần thể hiện được các nội dung:

+ Mục đích yêu cầu của việc viết tiểu luận;

+ Định hướng những nội dung nghiên cứu và viết tiểu luận (các chủ đề viết tiểu luận);

+ Kế hoạch (các mốc) thời gian cho nhiệm vụ viết tiểu luận.

+ Một số quy định thủ tục giao nộp tiểu luận…

2.)     Tổ chức phổ biến Quy chế hướng dẫn và viết tiểu luận.

Trong việc này, trọng tâm là cần xác định cho học viên về mục đích, yêu cầu  làm tiểu luận một cách cụ thể. Học viên cần phải nắm chắc các mục đích và yêu cầu nhiệm vụ này để không bị chệch hướng trong quá trình làm tiểu luận.

a)       Mục đích:

Làm tiểu luận tốt nghiệp giúp học viên tập nghiên cứu giải quyết một vấn đề cụ thể của công tác lãnh đạo, quản lý ở cơ sở theo một mẫu (hình thức) nghiên cứu khoa học;  Giúp học viên rèn luyện phương pháp vận dụng lý luận để nghiên cứu  thực trạng một vấn đề, liên hệ thực tiễn và đưa ra những giải pháp, kiến nghị trong công tác.

b)       Yêu cầu:

• Về nội dung.

Tiểu luận là một bài viết ngắn gọn nhằm giải quyết một  vấn đề cụ thể của công tác lãnh đạo, quản lý ở cơ sở. Tiểu luận phải thể hiện được khả năng nghiên cứu khoa học độc lập của học viên. Học viên nắm được quy trình nghiêu cứu khoa học một vấn đề quản lý, lãnh đạo ở cơ sở.  Nội dung tiểu luận tập trung vào các mặt công tác như: công tác xây dựng Đảng cơ sở, vai trò quản lý nhà nước của chính quyền cơ sở, hoạt động của tổ chức đoàn thể, lãnh đạo xây dựng phát triến kinh tế - xã hội, xây dựng nền văn hoá mới cơ sở, giải quyết tình huống trong lãnh đạo, quản lý, nghiệp vụ, đề án công tác v.v... ở cơ sở.

• Về hình thức:

Tiểu luận phải tuân theo quy định thống nhất về hình thức của một đề tài nghiên cứu khoa học (dạng đơn giản).  Bao gồm: Hình thức bìa;  Mục lục;  Lời cảm ơn;  Nội dung;  Phụ lục tài liệu tham khảo; Các phụ lục khác; Các mẫu xác nhận: của địa bàn được nghiên cứu, của giảng viên hướng dẫn; Các mẫu khác.

3.) Thông báo các chủ đề cần nghiên cứu làm tiểu luận.

-          Các chủ đề có thể theo từng phần học của chương trình:

Các vấn đề thuộc các môn của Lý luận Mác – Lênin;  Các vấn đề về công tác xây dựng Đảng; Các vấn đề về Nhà nước – Pháp luật và khoa học hành chính; Các vấn đề về công tác dân vận của Đảng.

-          Chủ đề có thể là vấn đề về nghiệp vụ công tác ở cơ sở của một trong số các mảng nêu trên.

3.)     Thông báo kế hoạch thời gian làm tiểu luận.  

Bản thông báo cần xác định rõ các mốc thời gian các phòng chức năng (Phòng Đào tạo), người hướng dẫn và học viên phải thực hiện thống nhất.

                4.) Phân công học viên thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu:  

Việc phân công làm tiểu luận cần phân chia theo các nhóm đề tài (theo các chủ đề ở trên). Từng nhóm đề tài như trên có thể giao cho các khoa nội dung đảm trách dự kiến trước việc phân công số đề tài (tương ứng với số giảng viên hướng dẫn).

Các việc trên đây cần tổ chức 1 buổi (4 tiết) để phổ biến và hướng dẫn chung cho các học viên làm tiểu luận. Việc phổ biến này do một cán bộ nhà trường (lãnh đạo Trường hoặc lãnh đạo Phòng Đào tạo) đảm trách.

1. Những việc cần làm của giảng viên hướng dẫn:

1.) Xác định nội dung, kế hoạch và thời gian nghiên cứu.

Kế hoạch này bao gồm các công việc theo giai đoạn như sau:

2.) Hướng dẫn học viên thực hiện kế hoạch.

Căn cứ kế hoạch, yêu cầu sản phẩm và thời gian dự định nêu trên, giảng viên đôn đốc, chỉ đạo việc thực hiện của học viên.

                Một số kinh nghiệm thực hiện bước hướng dẫn này:

                a) Giai đoạn 1:  Giảng viên cần thảo luận thật kỹ với học viên về sở trường, khả năng của họ trong việc chọn vấn đề và tên đề tài nghiên cứu cho thích hợp.

Chuẩn bị trước các gợi ý cho học viên vấn đề nghiên cứu. Để chuẩn bị , cần tìm hiểu trước học viên đang làm việc, công tác ở lĩnh vực nào? Khả năng, sở trường… Từ đó dự định chọn đề tài nào là phù hợp khả năng của họ.

Chú ý:

-   Không nên chọn vấn đề quá khó, còn đang có nhiều tranh cãi, hoặc vấn đề còn đang mơ hồ, chưa rõ ràng về quan điểm, chủ trương.

-   Không nên chọn vấn đề quá phức tạp, phạm vi không gian, thời gian quá rộng sẽ không có điều kiện thu thập dữ liệu, tài liệu và hoàn thành tiểu luận.

-   Cung cấp đầy đủ cho học viên các mẫu biểu cần thiết để họ thực hiện đúng các yêu cầu hình thức, giúp việc hoàn thành đúng tiến độ thời gian.

b) Giai đoạn 2:   Giảng viên hướng dẫn học viên khi làm đề cương phải bám sát các quy định về bố cục và nội dung của 1 tiểu luận.

c) Giai đoạn 4:

Khi chỉnh sửa tiểu luận lần 1, giảng viên cần chú ý sửa các vấn đề quan trọng sau đây:

* Phần mở đầu:  

Đa số học viên chưa biết cách đặt vấn đề nghiên cứu một cách gọn gàng và rõ ý. Cần hướng dẫn họ trình bày vấn đề sao cho gọn, logic, nổi bật tính bức thiết của việc chọn vấn đề nghiên cứu. Học viên có thể chưa quen việc xác định: đối tượng, mục đích, nhiệm vụ, phạm vi (không gian, thời gian), phương pháp nghiên cứu. Cần giúp họ trình bày thật rõ ràng và đầy đủ (có mục lục cụ thể). Nội dung này giúp cho học viên có được kinh nghiệm cho việc làm các nghiên cứu khoa học sau này.

Về xác định nhiệm vụ, cần xác định và thể hiện được 3 nhiệm vụ  có tính bắt buộc như sau:  (1). Nhiệm vụ nghiên cứu căn cứ lý luận và thực tiễn vấn đề nghiên cứu; (2). Nhiệm vụ nghiên cứu thực trạng vấn đề nghiên cứu; (3). Nhiệm vụ đề xuất phương hướng, giải pháp, kiến nghị thực hiện.

* Phần nội dung:

Phần cơ sở lý luận và thực tiễn:  Yêu cầu học viên bám sát đề cương để thực hiện. Phần này thường học viên dễ dàng thực hiện, vì chỉ là vấn đề biên tập các tài liệu thu thập được.

Phần phân tích thực trạng và đánh giá:  Học viên thường gặp khó khăn khi trình bày phần thực trạng vấn đề nghiên cứu, nhất là đánh giá ưu nhược điểm, thuận lợi, khó khăn, những bài học kinh nghiệm… Vì vậy giảng viên cần có cách nhìn rộng vấn đề, gợi ý thêm cho học viên những điểm mà học viên không nhận ra hoặc chưa đánh giá được. Giúp học viên biết cách đánh giá vấn đề trên các góc nhìn khác nhau. Từ đó học viên sẽ thấy căn cứ để có thể rút ra những bài học thực tiễn từ những vấn đề được phân tích. Phần nghiên cứu  này nếu làm tốt sẽ tạo thói quen phân tích công việc của một người cán bộ quản lý tốt sau này.

Về những phương hướng, giải pháp, kiến nghị:   Những học viên có tư duy lập luận logic thì sẽ dễ dàng làm việc này, nhưng không nhiều người làm được như vậy.  Đa số họ thường có những đề xuất cảm tính, hình thức, thiếu căn cứ. Do vậy, người hướng dẫn cần chỉ ra cho họ thấy những dấu hiệu để hình thành các đề xuất:  Đó là phải xuất phát từ những “mâu thuẫn” của vấn đề còn tồn tại trước đó. “Mâu thuẫn” này thường bắt đầu từ những khó khăn, tồn tại … do việc giải quyết vấn đề ở phần thực trạng. Chính vì lý do này, cần phải giúp học viên xác định thật đầy đủ các tồn tại, khó khăn, vướng mắc … của vấn đề khi nghiên cứu thực trạng.

Tương tự như vậy với các đề xuất, kiến nghị. Phải giúp học viên biết cách đề xuất vấn đề sao cho rõ ràng, không chung chung. Vì nếu đề xuất chung chung sẽ không rõ đối tượng, mục đích, yêu cầu của đề xuất. Đề xuất kiến nghị phải đạt được là: Có chủ thể tiếp nhận đề xuất; Có nội dung đề xuất cụ thể; Nội dung đề xuất phải là một hoặc những việc, những chủ trương … khả thi.

* Phần kết luận:

Kết luận của 01 đề tài  thể hiện chất lượng nghiên cứu vấn đề, là kết tinh lao động của học viên khi thực hiện đề tài. Kết luận đề tài cần đạt được những điểm mấu chốt là:  Tóm tắt kết quả nghiên cứu; Những nhận thức của bản thân học viên rút ra sau khi nghiêu cứu đề tài (về kiến thức lý luận,về thực tiễn, về phương pháp nghiên cứu khoa học…) ; Những dự kiến triển khai, áp dụng hoặc phát triển đề tài. Phần nhiều học viên hay kết luận bâng quơ, hoặc qua loa, điều đó đã phủ định, làm giảm chất lượng kết quả nghiên cứu đề tài.  Vì vậy người hướng dẫn cần yêu cầu thật kỹ đối với học viên ở phần viết này.

2         Giai đoạn 6:

Ở giai đoạn này người hướng dẫn cần kiểm tra lại tổng thể về cấu trúc nội dung, về hình thức chung của toàn bộ đề tài. Nếu phát hiện thấy điều gì chưa đầy đủ thì yêu cầu bổ sung, hoàn thiện. Sau đó là phê duyệt và đề nghị cho đánh giá nghiệm thu.

Có thể nói, hướng dẫn học viên hệ TC LLCT-HC nghiên cứu làm tiểu luận tốt nghiệp cuối khóa là một hoạt động khoa học nghiêm túc, nhưng khá lý thú của người giảng viên. Với sự hướng dẫn kỹ lưỡng của giảng viên, học viên khi trải qua việc làm tiểu luận nghiêm túc sẽ học hỏi được rất nhiều điều quý giá. Đó là:  Phong cách làm việc khoa học; cách nhìn nhận đánh giá phân tích vấn đề một cách toàn diện; cách tìm hướng để giải quyết các mâu thuẫn trong công việc; việc rút ra cho mình những bài học qua từng việc nghiên cứu.