Quy định mới trong bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức

ThS. Trần Hoàng Hà
Phó Hiệu trưởng

Công tác đào tạo, bồi dưỡng có vai trò, vị trí hết sức quan trọng trong xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức (cbccvc). Thông qua quá trình đào tạo, bồi dưỡng, đội ngũ cbccvc được trang bị những kiến thức cơ bản về lý luận chính trị, quản lý nhà nước, nghiệp vụ công tác…, biết vận dụng các kiến thức, kỹ năng vào công tác chuyên môn, thực thi công vụ, giải quyết những vấn đề nảy sinh trong thực tiễn. Trong thời kỳ hội nhập quốc tế sâu rộng và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ hiện nay, đội ngũ cbccvc phải được trang bị và cập nhật những kiến thức, kỹ năng để thích ứng với yêu cầu nhiệm vụ thời kỳ mới.

Nhận thức tầm quan trọng của công tác đào tạo, bồi dưỡng cho đội ngũ cbccvc, những năm qua Đảng và Nhà nước thường xuyên đổi mới, nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng theo hướng tiệm cận với các nước tiên tiến trên thế giới, phù hợp với thực tế ở Việt Nam. Hình thức đào tạo, bồi dưỡng trong thời gian qua đã có sự chuyển hướng tập trung vào các tiêu chuẩn nghiệp vụ ngạch, bậc, lĩnh vực tác nghiệp và kỹ năng thực thi công vụ. Bên cạnh đó, nội dung bồi dưỡng đang có những hướng mở rộng như: phát triển chuyên môn, nghiệp vụ; kỹ năng khái quát, tổng hợp thực tế lĩnh vực thực thi công vụ; khả năng phân tích và ứng dụng lý thuyết, kiến thức, kinh nghiệm, sáng kiến vào thực thi công vụ; bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp…

Để tiếp tục hoàn thiện hơn công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cbccvc, ngày 18/10/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 89/2021/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 101/2017/NĐ-CP về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức, trong đó có nhiều nội dung thay đổi như sau:

Thứ nhất, đối tượng áp dụng của chương trình đào tạo, bồi dưỡng cbccvc bao gồm: công chức trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị-xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện và công chức cấp xã; viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập. Như vậy đối tượng không còn nhóm “công chức trong bộ máy lãnh đạo, quản lý đơn vị sự nghiệp công lập”. Điều này để nhằm phù hợp với quy định tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức năm 2019, không tiếp tục quy định là công chức đối với đối tượng lãnh đạo, quản lý trong đơn vị sự nghiệp công lập của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội là công chức.

Thứ hai, hình thức bồi dưỡng có các thay đổi là: không còn bồi dưỡng chức danh tập sự; không còn bắt buộc bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng chuyên ngành hàng năm (tối thiểu 01 tuần/01 năm); bồi dưỡng trước khi bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo, quản lý được thay bằng “bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức vụ, chức danh lãnh đạo, quản lý”; bổ sung thêm hình thức bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức vụ, chức danh cán bộ, công chức cấp xã.

Cần lưu ý là theo Nghị định 138/2020/NĐ-CP của Chính phủ, trong thời gian thực hiện chế độ tập sự, người đứng đầu cơ quan quản lý, sử dụng công chức phải cử người thực hiện chế độ tập sự tham gia khóa bồi dưỡng quản lý nhà nước để hoàn thiện tiêu chuẩn, điều kiện của ngạch công chức trước khi bổ nhiệm. Thời gian tham gia khóa bồi dưỡng quản lý nhà nước được tính vào thời gian tập sự.

Thứ ba, về nội dung bồi dưỡng: đã bỏ phần bồi dưỡng về tiếng dân tộc, tin học, ngoại ngữ; thay bồi dưỡng “kiến thức quản lý chuyên ngành, chuyên môn, nghiệp vụ; đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp; kiến thức hội nhập quốc tế” bằng bồi dưỡng “kiến thức, kỹ năng theo yêu cầu vị trí việc làm”. Nội dung này hoàn toàn phù hợp với chủ trương về việc tiến tới sẽ bỏ chứng chỉ ngoại ngữ, tin học cho cán bộ, công chức, viên chức. Trước hết, trong Thông tư 02/2021/TT-BNV đã không yêu cầu về chứng chỉ đối với đối tượng công chức văn thư và công chức hành chính.

Thứ tư, thay đổi về các chương trình và thời gian bồi dưỡng:

+ Chương trình bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng quản lý nhà nước theo tiêu chuẩn ngạch công chức trước đây quy định thời gian tối thiểu là 06 tuần và tối đa là 08 tuần, thì nay được rút ngắn xuồng còn: 04 tuần với chương trình chuyên viên và tương đương; 06 tuần với chương trình chuyên viên chính và tương đương; 08 tuần với chương trình chuyên viên cao cấp và tương đương.

+ Không còn chương trình bồi dưỡng ngạch cán sự và tương đương. Theo Thông tư 02/2021/TT-BNV ngày 11/6/2021 của Bộ Nội vụ thì tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng đối với ngạch cán sự là có bằng tốt nghiệp cao đẳng trở lên với ngành hoặc chuyên ngành đào tạo phù hợp với ngành, lĩnh vực công tác, và không yêu cầu phải có chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý Nhà nước ngạch cán sự như quy định trước đây.

+ Chương trình, tài liệu bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức chuyên ngành. Mỗi chuyên ngành có 01 chương trình, thời gian thực hiện tối đa là 06 tuần. Theo quy định cũ, các chương trình, tài liệu bồi dưỡng chức danh nghề nghiệp hạng I, II, III, IV có thời gian thực hiện tối thiểu là 06 tuần, tối đa là 08 tuần.

+ Thay đổi chương trình “bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước trước khi bổ nhiệm chức vụ lãnh đạo, quản lý” thành “bồi dưỡng theo yêu cầu vị trí việc làm lãnh đạo, quản lý”; thời gian của chương trình cũng rút ngắn từ thực hiện “tối thiểu là 02 tuần, tối đa là 04 tuần” xuống còn “tối đa là 02 tuần”; bổ sung thêm chương trình “bồi dưỡng Thứ trưởng và tương đương” ngoài các chương trình cấp phòng, cấp huyện, cấp sở và cấp vụ đã có từ trước.

+ Cụ thể hóa chương trình bồi dưỡng “theo yêu cầu của vị trí việc làm, kiến thức, kỹ năng chuyên ngành” thành “theo yêu cầu vị trí việc làm chuyên môn nghiệp vụ chuyên ngành; nghiệp vụ chuyên môn dùng chung; chức danh nghề nghiệp chuyên ngành; chức danh nghề nghiệp chuyên môn dùng chung”. Thời gian vẫn giữ như cũ là tối đa 01 tuần.

+ Thay đổi chương trình “bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng lãnh đạo, quản lý cấp xã” thành “bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức vụ, chức danh cán bộ, công chức cấp xã”; thời gian thực hiện rút ngắn từ “tối thiểu là 02 tuần, tối đa là 04 tuần” xuống còn “tối đa là 01 tuần”.

Thứ năm, về sử dụng chứng chỉ bồi dưỡng. Quy định mới không còn quy định “Chứng chỉ chương trình bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch công chức, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức là một trong những điều kiện để cán bộ, công chức, viên chức được đăng ký dự thi nâng ngạch, đăng ký dự thi thăng hạng; xét bổ nhiệm vào ngạch, hạng và được học chương trình bồi dưỡng theo tiêu chuẩn ngạch, chương trình bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp cao hơn liền kề”. Điều này phù hợp với quy định về điều kiện nâng ngạch công chức hiện nay tại khoản 9, Điều 1, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cán bộ, công chức và Luật Viên chức và Điều 30, Nghị định 138/2020/NĐ-CP. Tuy nhiên, trong quy định về tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng của các ngạch công chức hành chính thì để được bổ nhiệm vào ngạch phải có chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước theo tiêu chuẩn ngạch (trừ ngạch cán sự và nhân viên). Như vậy, tuy không quy định phải có chứng chỉ khi thi hoặc xét nâng ngạch, nhưng khi quyết định bổ nhiệm ngạch thì người được bổ nhiệm vào ngạch mới phải có chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn của ngạch đó.

Theo Thông tư 02/2021/TT-BNV, một số bằng cấp chuyên môn về hành chính học sẽ không còn được sử dụng để thay thế cho chứng chỉ bồi dưỡng theo ngạch nữa. Đó là: Bằng tốt nghiệp thạc sỹ quản lý hành chính công, tiến sỹ quản lý hành chính công, không sử dụng thay thế cho Chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý Nhà nước ngạch chuyên viên chính; Bằng tốt nghiệp đại học ngành hành chính học, thạc sỹ quản lý hành chính công, tiến sỹ quản lý hành chính công, không sử dụng thay thế cho Chứng chỉ bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý Nhà nước ngạch chuyên viên.

Thứ sáu, về quản lý các chương trình đào tạo, bồi dưỡng. Cơ quan quản lý chương trình vẫn là: Cơ quan có thẩm quyền của Đảng Cộng sản Việt Nam xây dựng, ban hành và quản lý chương trình bồi dưỡng lý luận chính trị; Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp với Bộ Công an xây dựng, ban hành và quản lý chương trình bồi dưỡng kiến thức quốc phòng và an ninh; Bộ Nội vụ xây dựng, ban hành và quản lý chương trình bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng quản lý nhà nước theo tiêu chuẩn ngạch công chức, chương trình bồi dưỡng theo yêu cầu vị trí việc làm lãnh đạo, quản lý; Các bộ quản lý chức danh nghề nghiệp viên chức chuyên ngành xây dựng, ban hành và quản lý chương trình bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức chuyên ngành; Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, tổ chức chính trị - xã hội ở Trung ương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xây dựng, ban hành, quản lý chương trình bồi dưỡng theo yêu cầu vị trí việc làm chuyên môn nghiệp vụ đối với cán bộ, công chức, viên chức và cán bộ, công chức cấp xã thuộc thẩm quyền quản lý. Tuy nhiên, quy định mới không còn yêu cầu các chương trình bồi dưỡng này phải có ý kiến thống nhất của Bộ Nội vụ trước khi ban hành.

Thứ bảy, về phân công tổ chức bồi dưỡng. Các đơn vị được phân công tổ chức bồi dưỡng vẫn như cũ, nhưng có một số điều chính như:

+ Bổ sung nhiệm vụ “bồi dưỡng theo yêu cầu vị trí việc làm chuyên môn nghiệp vụ” cho: Học viện Hành chính quốc gia; Trường Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; Cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương.

+ Học viện Hành chính Quốc gia được giao thêm nhiệm vụ tổ chức bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước đối với công chức ngạch chuyên viên chính và tương đương;

+ Trường Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và Cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức của bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương không còn nhiệm vụ tổ chức thực hiện Chương trình bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước theo tiêu chuẩn ngạch cán sự và tương đương (do không còn chương trình này trong quy định).

Có thể thấy, nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cbccvc đáp ứng yêu cầu tình hình mới chính là đầu tư cho phát triển lâu dài và bền vững của đất nước góp phần xây dựng được đội ngũ cbccvc có năng lực thực tiễn, chuyên môn sâu và có đạo đức cách mạng trong sáng, hết lòng phục vụ Đảng, Nhà nước và nhân dân, hướng tới sự phát triển bền vững, thực hiện khát vọng xây dựng đất nước hùng cường. Văn kiện Đại hội lần thứ XIII của Đảng đã nêu rõ: “Nâng cao chất lượng và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức; xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, người đứng đầu đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, gắn bó mật thiết với nhân dân là những nhân tố có ý nghĩa quyết định thành công sự nghiệp xây dựng, phát triển đất nước và bảo vệ Tổ quốc”.