PHÁT HUY VAI TRÒ CỦA MẠNG XÃ HỘI

TRONG CUỘC CHIẾN CHỐNG ĐẠI DỊCH COVID - 19

ThS.Võ Thị Kim Thơm
Trường Chính trị Khánh Hòa

1. Vai trò của mạng xã hội trong cuộc chiến chống dịch Covid – 19 hiện nay

Trong cuộc sống hiện đại, mạng xã hội đang là kênh kết nối, chia sẻ và tiếp nhận thông tin đa số người. Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của xã hội, mạng xã hội đang trở thành một phần không thể thiếu đối với đời sống tinh thần của rất nhiều người. Số lượng người dùng Internet ở Việt Nam là 68.720.000 người, tăng 551.000 người (tăng 0,8%) trong giai đoạn 2020-2021, chiếm 70,3% dân số; số lượng người sử dụng mạng xã hội ở Việt Nam là 72 triệu (tăng hơn 7 triệu người trong vòng 1 năm), tương đương 73,7% tổng dân số, tăng 7.000.000 người (tăng 11%) trong giai đoạn 2020-2021⁽¹⁾. 

Với đặc điểm nổi trội là tính kết nối nhanh, chia sẻ rộng, chỉ cần một chiếc điện thoại hay một máy tính kết nối Internet, mỗi người có thể truy cập và tham gia vào rất nhiều trang mạng như: Facebook, Zalo, Youtube, Tiktok... Mặc dù mục đích, cách thức, mức độ tham gia các trang mạng xã hội khác nhau nhưng đều có một điểm chung đó là xem nó như là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của con người.

Trong đợt bùng phát dịch bệnh lần thứ 4 tại Việt Nam, tình hình dịch bệnh nhiều tỉnh, thành của nước ta vẫn đang ngày diễn biến phức tạp, khó lường thì mạng xã hội đã phát huy vai trò tích cực của nó, nhất là đối với các địa phương phải liên tục thực hiện giãn cách theo Chỉ thị 16/CT-TTg ngày 31/3/2020 của Chính phủ về thực hiện biện pháp cấp bách phòng, chống dịch COVID-19. Có thể thấy được những tác dụng tích cực sau:

Đối với hệ thống chính trị các cấp, những văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, cấp ủy, chính quyền địa phương các cấp, nhất là thông tin về tình hình dịch Covid-19 được chuyển tải đến người dùng rất nhanh chóng, kịp thời. Đặc biệt, trong thời gian thực hiện giãn cách thì mạng xã hội đã phát huy tác dụng. Khi thực hiện “ở nhà là yêu nước” thì nhu cầu sử dụng mạng xã hội càng cao hơn rất nhiều. Một công việc đầu tiên trong mỗi ngày đối với rất nhiều người dân là vào Zalo, Facebook xem tình hình dịch bệnh của cả nước, nhất là của địa phương mình hôm nay có bao nhiêu ca được chữa khỏi bệnh, ca mắc mới, bao nhiêu ca đã được xuất viện, thông tin về việc test nhanh cộng đồng, tiêm văc xin…. Những câu chuyện đẹp, những hình ảnh cảm động, những “gian hàng 0 đồng”, “chuyến xe nghĩa tình”,… được truyền đi nhanh hơn, giúp mọi người vững tin hơn vào những điều tốt đẹp trong cuộc chiến chống dịch.

Nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục. những kiến thức cần thiết về cách ứng phó với virus Sars-Cov-2, nhiều thông điệp ý nghĩa nhằm nâng cao tinh thần, ý thức của người dân trong việc phòng, chống dịch như khung avatar đính kèm lời nhắc nhở 5K, bài hát cổ động...có ảnh hưởng rất lớn đến ý thức của người dân. Trong giai đoạn dịch bệnh đang diễn biến hết sức phức tạp hiện nay cho thấy bên cạnh việc tuyên truyền qua báo chí, hệ thống phát thanh, truyền hình…, mạng xã hội đã trở thành “công cụ” tiện ích không thể thiếu.

Đối với các cơ quan, đơn vị, tổ chức, mạng xã hội là phương tiện để quản lý, điều hành hoạt động một cách nhanh chóng, kịp thời. Trong điều kiện tổ chức làm việc ở nhà thì Zalo cơ quan, nhóm làm việc…là phương tiện để chỉ đạo, quản lý của lãnh đạo đến với cán bộ, công chức, viên chức trong tổ chức, triển khai các công việc của cơ quan, đơn vị nhằm duy trì, đảm bảo tiến độ công việc.

Đối với cộng đồng dân cư, thông qua mạng xã hội, người dân biết được hoạt động của các ban ngành từ tỉnh đến cơ sở đang nỗ lực, giúp đỡ, hỗ trợ người dân bị cách ly, trong khu phong tỏa và lực lượng làm nhiệm vụ tại các chốt kiểm dịch, từ đó hiểu được sự cố gắng của hệ thống chính trị các cấp trong cuộc chiến này và ý thức hơn trách nhiệm của mình trong phòng chống dịch bệnh.

Bên cạnh đó, mạng xã hội giúp mọi người kết nối, liên kết với nhau nhiều hơn. Thông qua mạng xã hội, người dân chia sẻ thông tin, quan tâm hỗ trợ, giúp đỡ nhau trong điều kiện khó khăn, mua bán, trao đổi (đi chợ hộ, mua hàng online, chợ cư dân…) giúp bảo đảm nhu cầu thiết yếu trong điều kiện giãn cách.

Thêm nữa, mạng xã hội hiện nay đang là một kênh quan trọng để người dân thuộc các tầng lớp khác nhau có thể thể hiện ý chí, nguyện vọng, phản ánh thực tế cuộc sống mà có khi hế thống chính trị các cấp không thấy hết được, đặc biệt cũng là nơi có thể bày tỏ chính kiến, quan điểm, hay hiến kế… về cách thức tổ chức chống dịch…

Rõ ràng, mạng xã hội có sức mạnh to lớn trong cuộc chiến chống dịch này. Hoạt động truyền thông mạnh mẽ và sáng tạo thông qua mạng xã hội là một trong những yếu tố giúp chúng ta đạt được những thành công trong cuộc chiến chống dịch.

Tuy nhiên, bên cạnh rất nhiều mặt tích cực thì mạng xã hội cũng mang lại nhiều hệ lụy:

- Các thế lực thù địch sử dụng mạng xã hội để xuyên tạc về công cuộc phòng chống dịch của Việt Nam, kích động để gây chia rẽ giữa người dân và chính quyền. Thông qua mạng xã hội, các lực lượng, cá nhân chống đối đăng bài bêu xấu, xuyên tạc cách chống dịch của Nhà nước ta làm cho người dân hoang mang, lo sợ.

- Một số cá nhân thông qua mạng xã hội để đăng những thông tin không đúng sự thật về hoạt động chống dịch nhằm mục đích "câu view, câu like". Mặc dù thông tin là giả nhưng lại khiến nhiều người hoang mang gom hàng hóa tích trữ là có thật. Khá phổ biến là chia sẻ những tin giả (fake new), thông tin thất thiệt về tình hình dịch bệnh gây hoang mang dư luận, làm dấy lên nổi bất an của người dân, hoài nghi về cách chống dịch của chính quyền các cấp, dễ dẫn đến người dân lo sợ thái quá, hoảng hốt, phản ứng dây chuyền, nguy cơ gây mất kiểm soát. Hoặc đôi khi những thông tin sai sự thật lại khiến người dân lơ là, thiếu cảnh giác, chủ quan với tình hinh dịch bệnh dẫn đến hậu quả nặng nề.

2. Một số giải pháp nhằm tiếp tục phát huy vai trò của mạng xã hội trong công tác phòng chống dịch Covid – 19

Cuộc chiến phòng chống đại dịch Covid – 19 đang và sẽ vẫn còn diễn ra hết sức gay gắt, phức tạp đòi hỏi sự đoàn kết, nỗ lực của cả hệ thống chính trị các cấp và sự đồng lòng của tất cả mọi người dân. Vì vậy, việc tiếp tục phát huy vai trò của mạng xã hội trong cuộc chiến này là hết sức cần thiết. Muốn vậy, cần thực hiện các giải pháp sau đây:

Một là, hệ thống chính trị các cấp tiếp tục sử dụng mạng xã hội như một công cụ quan trọng trong quản lý, điều hành hoạt động chống dịch. Chính quyền, mặt trận và các đoàn thể, nhất là cấp cơ sở cần tiếp tục sử dụng mạng xã hội để kịp thời cập nhật, chia sẻ về phòng chống dịch cho người dân; Chủ động công khai, minh bạch thông tin những chủ trương, chính sách trong tổ chức thực hiện và giải quyết các vấn đề. Thực tế, trong thời gian chống dịch vừa qua cho thấy khá nhiều trang facebook của các xã, phường được thành lập để thông báo, chia sẻ thông tin song nhiều trang có nội dung khá sơ sài, thậm chí thông tin quá chậm … và người dân khi muốn tìm kiếm thông tin phải đi tìm các trang các, hoặc chia sẻ thông tin từ trang của cá nhân khác. 

Hai là, tuyên truyền cho người dân khi tham gia mạng xã hội cần ý thức trách nhiệm với chính bản thân, với cộng đồng. Mỗi người dân cần có ý thức cảnh giác với tin giả; tỉnh táo, thận trọng trong việc tiếp nhận, bình luận và chia sẻ thông tin. Người dân nên chọn lọc thông tin từ các nguồn chính thống để đảm bảo việc phòng, chống dịch được thực hiện tốt. Ngoài sự nỗ lực của các cơ quan chức năng thì rất cần có sự chung sức, đồng lòng của người dân trong việc lên án những hành vi sai phạm và không chia sẻ những thông tin xấu, góp phần loại bỏ những thông tin tiêu cực.

Ba là, các địa phương tiếp tục chỉ đạo lực lượng trực tiếp tham gia phòng chống dịch thực hiện nghiêm và đúng các quy định, có thái độ cư xử đúng mực với người dân, tránh gây bức xúc, bất bình, dẫn đến một số cá nhân làm nóng vấn đề, phát tán các thông tin bất lợi trên mạng xã hội, ảnh hưởng đến quá trình thực hiện các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19.

Bốn là, tăng cường công tác quản lý, bảo đảm an ninh mạng. Có giải pháp hữu hiệu ngăn chặn các trang thông tin điện tử, trang mạng xã hội có nội dung xấu, độc hại. Phải có chế tài đối với những người vi phạm, đưa tin thất thiệt, gây ảnh hưởng xấu đến cộng đồng, xã hội.

Tài liệu tham khảo: