Khi nói về ví trí, vai trò của cán bộ đối với sự nghiệp cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ là gốc của mọi công việc”[1],“công việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hay kém.”[2]

Hiện nay đội ngũ cán bộ của Đảng và Nhà nước ta có kiến thức và năng lực quản lý kinh tế, quản lý xã hội ngày càng được nâng cao. Đa phần được đào tạo cơ bản, nhiều cán bộ được rèn luyện, thử thách cơ sở lâu dài, một số cán bộ các cấp từ trung ương đến cơ sở có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu, lý tưởng của Đảng, năng động, sáng tạo trong công tác.

Tuy nhiên, bên cạnh đó thì đội ngũ cán bộ lãnh đạo các cấp hiện nay còn nhiều mặt hạn chế. “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa bị đẩy lùi, có mặt, có bộ phận còn diễn biến tinh vi, phức tạp hơn; tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn nghiêm trọng, tập trung vào số đảng viên có chức vụ trong bộ máy nhà nước. Tình hình mâu thuẫn, mất đoàn kết nội bộ không chỉ ở cấp cơ sở mà ở cả một số cơ quan Trung ương, tập đoàn kinh tế, tổng công ty. Nhiều tổ chức đảng, đảng viên còn hạn chế trong nhận thức, lơ là, mất cảnh giác, lúng túng trong nhận diện và đấu tranh, ngăn chặn "tự diễn biến", "tự chuyển hoá"; việc đấu tranh, phản bác những luận điệu sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch, tổ chức phản động, phần tử cơ hội, bất mãn chính trị còn bị động, thiếu sắc bén và hiệu quả chưa cao. Trong khi đó, sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống dẫn tới "tự diễn biến", "tự chuyển hoá" chỉ là một bước ngắn, thậm chí rất ngắn, nguy hiểm khôn lường, có thể dẫn tới tiếp tay hoặc cấu kết với các thế lực xấu, thù địch, phản bội lại lý tưởng và sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc.”[3]

Thực trạng chung hiện nay, chúng ta đang tiến hành chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, nghĩa là chúng ta đề bạt, quy hoạch xong rồi mới cử cán bộ đi học để đủ chuẩn là chính chứ không phải có một chiến lược cán bộ hợp lý để xây dựng đội ngũ cán bộ theo tiêu chuẩn. Điều này chỉ giúp cho các cơ quan, ban ngành đáp ứng được những yêu cầu của công tác cán bộ trong một phạm vi, thời gian nhất định chứ không mang tầm chiến lược lâu dài. Vì vậy, chúng ta cần phải quan tâm nghiêm túc vấn đề xây dựng và thực hiện tốt tiêu chuẩn cán bộ.

         Trong công tác xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, Đảng ta đặc biệt quan tâm đến nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ dự bị. Làm tốt công tác cán bộ dự bị, đào tạo cán bộ dự bị có tố chất ưu tú, cơ cấu hợp lý và số lượng đông đủ cho cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp là biện pháp chiến lược bảo đảm đường lối cơ bản lâu dài của Đảng không bị chệch hướng. Sự nghiệp phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa đòi hỏi phải đào tạo, bồi dưỡng hàng triệu người kế nghiệp, đặc biệt là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp có tố chất cao, đủ sức đảm đương trọng trách và trải qua được thử thách sóng gió. Đội ngũ cán bộ dự bị là nguồn quan trọng của cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp; chỉ có xây dựng đội ngũ cán bộ dự bị có tố chất cao mới có thể đặt cơ sở vững chắc cho việc xây dựng cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp. Hiện nay, đào tạo tuyển chọn một đội ngũ cán bộ dự bị các cấp thích ứng với yêu cầu của nhiệm vụ chiến lược trong thời kỳ mới, giai đoạn cách mạng mới đang là một yêu cầu cấp bách đối với Đảng và Nhà nước ta.

         Qua tìm hiểu thực tiễn công tác cán bộ và quan điểm của Đảng ta về cán bộ và tiêu chuẩn cán bộ, bản thân xin đưa những căn cứ chủ yếu để xác định tiêu chuẩn cán bộ hiện nay:

+ Thứ nhất,xây dựng tiêu chuẩn cán bộ phải dựa vào những quan điểm, nguyên tắc của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng ta về cán bộ và tiêu chuẩn cán bộ để xác định tiêu chuẩn cho cán bộ ở các ngành, các cấp trong thời kỳ mới.

+ Thứ hai, cán bộ phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, nắm vững bản chất cách mạng và thực hiện tốt vai trò của mình trong sự nghiệp đổi mới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo; chủ động mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế trong nền kinh tế thị trường;  có tính quyết đoán đối với công việc; đứng vững trước những cám dỗ, biết cách khắc phục và vượt qua khó khăn; dám nghĩ, dám làm; mạnh dạn đổi mới; kiên quyết chống tham nhũng và không tham nhũng, lãng phí.

+ Thứ ba, luôn có ý thức nêu gương học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; trung thực, khách quan, dân chủ; không cục bộ địa phương; không bao che hay thổi phòng khuyết điểm, ưu điểm; nói phải đi đôi với làm.

+ Thứ tư, phong cách làm việc dân chủ, khoa học, phải thực sự cầu thị, luôn tỉnh táo trong công việc đặc biệt là trong những tình huống nhạy cảm; có tư duy độc lập, khả năng phân tích, tổng hợp, có vốn sống và kinh nghiệm ứng xử phong phú; có tầm nhìn chiến lược; có cả tâm lẫn tài.

+ Thứ năm, cán bộ phải nhân ái, bao dung và gần gũi với mọi người, giải quyết công việc trên cơ sở có lý, có tình. Lý là luôn dựa vào những quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước làm thước đo, làm căn cứ để giải quyết mọi công việc. Tình là giải quyết công việc dựa trên cơ sở tình cảm giai cấp, giữa những người đồng chí với nhau, luôn có lòng nhân ái, vị tha, bao dung, không hẹp hòi, thành kiến.Lý không làm mất tình và tình không làm mờ lý. Người cán bộ tổ chức phải có khả năng thuyết phục, quy tụ được mọi người, là trung tâm của sự đoàn kết trong cơ quan, đơn vị.

         Bên cạnh cụ thể hóa tiêu chuẩn cán bộ thì Đảng và Nhà nước ta cần có chính sách thích hợp nhằm đảm bảo lợi ích cả về vật chất lẫn tinh thần cho đội ngũ cán bộ công chức. Nâng cao hiệu quả công việc, tinh giản biên chế phù hợp, đảm bảo các điều kiện về bảo hiểm y tế, xã hội… tiền lương phải trở thành thu nhập chính của cán bộ công chức đảm bảo tái sản xuất sức lao động. Biểu dương, khen thưởng kịp thời những người có thành tích tốt trong công tác, kỷ luật nghiêm minh những cá nhân, tổ chức làm tổn hại đến lợi ích Nhà nước. Những nội dung này cần phải được cụ thể hóa thành những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước nhằm tạo ra động lực to lớn trong công cuộc xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay.

Tìm người tài, hiểu được người tài đã khó, dám dùng, biết dùng người tài còn khó hơn nhiều, vì người tài thường có cá tính. Vì vậy, các cấp ủy đảng và người cán bộ tổ chức phải rộng lượng, bao dung và cũng phải là người có tài dùng người. Phải biết xem xét, xử lý đúng mối quan hệ giữa tài và tật, biết làm cho cái tài được phát huy tối đa và hạn chế thấp nhất cái tật trong cán bộ.

Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng, gắn liền với vận mệnh của Đảng, sự tồn vong của chế độ và đất nước, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng. V.I. Lênin từng khẳng định: “Cái mấu chốt không phải là chính quyền, mà cái mấu chốt chính là biết lãnh đạo, biết đặt người cho đúng chỗ”[4]. “Nghiên cứu con người, tìm ra những cán bộ có bản lĩnh. Hiện nay đó là then chốt; nếu không thế thì tất cả mọi mệnh lệnh và quyết định sẽ chỉ là mớ giấy lộn”[5]

Hiện nay, tình hình chính trị- xã hội trong nước và thế giới có nhiều yếu tố phức tạp và nhạy cảm tác động rất lớn tới bản lĩnh chính trị, năng lực và tâm lý của người cán bộ đặc biệt là cán bộ lãnh đạo quản lý ở các cấp, các ngành và các địa phương. Vì vậy đề ra và áp dụng tiêu chuẩn cán bộ là vấn đề cấp thiết hiện hay./.

Hội nghị Trung ương lần thứ 8 (Khóa XII) của Đảng ta (ảnh sưu tầm)