Ngay sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, việc tinh gọn bộ máy được Hồ Chí Minh nhấn mạnh yêu cầu trong một thời gian dài, trên cương vị người đứng đầu Đảng và Nhà nước: “Cần chỉnh đốn và kiện toàn bộ máy từ trên xuống dưới làm cho nó gọn gàng, hợp lý…”[1]. Người lưu ý “Một khuyết điểm lớn, chung cho phần đông các Ủy ban nhân dân là bệnh lộn xộn, thiếu tổ chức. Trong một Uỷ ban, nhiều khi có người rất rỗi rãi, cả ngày chỉ chạy ra chạy vào cho có chuyện, có người lại bù đầu, rối óc vì một mình phải kiêm đến mấy việc: nào ngoại giao, nào tư pháp, nào tài chính”. Trong bài viết “Chỉnh đốn Đoàn thể và Chính quyền”, Người viết: Chính quyền và Đoàn thể (Đảng) cũng cần thường xuyên rửa các bộ máy của mình, để tẩy trừ những phần tử bất chính, đầu cơ và chỉnh đốn lại cách làm việc cho gọn gàng, mau chóng”. Tư tưởng và thực tiễn đó khẳng định ý nghĩa chiến lược, tầm quan trọng của việc tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị. Tinh gọn bộ máy để nhân dân bớt gánh nặng “nuôi” hệ thống chính trị. Người yêu cầu “Thực hành chấn chỉnh biên chế để bớt sự đóng góp của dân và thêm lực lượng vào công việc tăng gia sản xuất”[2]. Và cội nguồn khởi phát thúc đẩy hoạt động tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị là xuất phát tư nhu cầu của nhân dân với tư cách là chủ bởi “Nước ta là nước dân chủ…”.

Kế thừa tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng ta cũng đã ban hành nhiều Nghị quyết, Kết luận,… để lãnh đạo thực hiện đổi mới công tác xây dựng, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị như: Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 17/4/2015 về “Tinh giản biên chế, cơ cấu lại đội ngũ cá bộ,, công chức, viên chức”, Nghị quyết số 18-NQ/TW, ngày 25/10/2017 về “Một số vấn đề về tiếp tục đổi mới, sắp xếp, tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” và gần nhất là các Nghị định số: 177, 178, 179 được ban hành ngày 31/12/2024 về chế độ chính sách đối với cán bộ thôi việc và với cán bộ, công chức ảnh hưởng do tinh gọn bộ máy.

Ngày 05/11/2024, trong bài viết “Tinh-gọn- mạnh- hiệu năng- hiệu lực- hiệu quả”,  Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: “Những tồn tại, hạn chế, sự chậm chạp, thiếu quyết liệt trong thực hiện chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị đã gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng” và Tổng Bí thư đã chỉ đạo khẩn trương thực hiện cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, với 03 nhiệm vụ trọng tâm, đó là: 1/ Xây dựng và tổ chức thực hiện trong toàn hệ thống chính trị mô hình tổng thể tổ chức bộ máy hệ thống chính trị Việt Nam đáp ứng những yêu cầu, nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới; 2/ Tập trung hoàn thiện thể chế  theo tinh thần “vừa chạy vừa xếp hàng” để nhanh chóng đưa chủ trương của Đảng đi vào thực tiễn cuộc sống; 3/ Gắn tinh gọn tổ chức bộ máy với cơ cấu lại đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực ngang tầm nhiệm vụ, biên chế hợp lý, chuẩn hóa chức danh. Tổng Bí thư khẳng định: “Xây dựng tổ chức bộ máy hiệu lực, hiệu quả là công việc khó khăn, phức tạp, đòi hỏi sự đoàn kết, thống nhất, dũng cảm, sự hy sinh của từng cán bộ, đảng viên cùng với quyết tâm rất cáo của toàn Đảng, cả hệ thống chính trị,…”

Theo đó, Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa với mục tiêu đề ra trong nhiệm kỳ 2020-2025 là “Xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị, trong sạch, vững mạnh; tổ chức bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả”. Tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh  lần thứ XVIII  đã đề ra các nhiệm vụ và giải pháp: Tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy hệ thống chính trị; Đẩy mạnh thực hiện tinh giản biên chế và cơ cấu lại đội ngũ cán bộ. Nghị quyết số 09-NQ/TW ngày 28/01/2022 của Bộ Chính trị về Xây dựng phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 cũng đã xác định nhiệm vụ là: Xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, chính quyền cơ sở vững mạnh, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; Xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, siết chặt kỉ cương, kỉ luật; Khuyến khích bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm, năng động, sáng tạo vì sự phát triển chung của tỉnh.

Đến nay, Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa đã lãnh đạo, tổ chức thực hiện có trọng tâm, trọng điểm, có lộ trình; gắn đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục tư tưởng, tạo sự thống nhất, đồng thuận trong xã hội với thực hiện đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy với tinh giản biên chế, cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức về cơ bản đáp ứng yêu cầu giảm tỷ lệ 10% theo quy định.

Để Khánh Hòa thực hiện cuộc cách mạng về tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh-gọn-mạnh- hiệu năng- hiệu lực- hiệu quả, trong thời gian tới cần tập trung thực hiện một số nhiệm vụ và giải pháp, cụ thể như sau:

Một là, tăng cường công tác tuyên truyền tạo sự đồng thuận trong xã hội, sự ủng hộ của nhân dân. Toàn Đảng bộ tỉnh và hệ thống chính trị cùng toàn dân phải thống nhất cao trong nhận thức và hành động về công cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Khẩn trương thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 18-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, đột phá chiến lược trong nhiệm kỳ 2025-2030. Đoàn kết, hành động quyết liệt, hiệu quả, tập trung hoàn thành thể chế theo tinh thần “vừa chạy vừa xếp hành”. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền với phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Hai là, tăng cường trách nhiệm của cán bộ, đảng viên nhất là người đứng đầu. Thực hiện trách nhiệm nêu gương trong thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy chính trị. Phát huy cao tinh thần trách nhiệm, tập trung lãnh đạo với quyết tâm cao nhất để sớm hoàn thành nhiệm vụ. Gương mẫu, chủ động, quyết liệt trong thực hiện nhiệm vụ, theo tinh thần “vừa chạy vừa xếp hàng”, “Trung ương làm gương, địa phương hưởng ứng”, “Trung ương không chờ cấp tỉnh, cấp tỉnh không chờ cấp huyện, cấp huyện không chờ cơ sở”. Phát huy tinh thần trách nhiệm, sẵn sàng hi sinh lợi ích cá nhân vì lợi ích chung, không hoang mang, dao động trước thông tin sai sự thật, thông tin mang tính kích động, chia rẽ trong quá trình triển khai thực hiện tinh gọn bộ máy.

Ba là, giải quyết tốt mối quan hệ giữa đổi mới với kế thừa, ổn định và phát triển, giữa sắp xếp bộ máy và tinh giản biên chế. Cách mạng luôn là quá trình không ngừng đổi mới phát triển trên nền tảng kế thừa những giá trị đã được xác lập. Tinh thần đã được Tổng Bí thư nêu cao là quyết liệt, mạnh mẽ phải gắn liền với thận trọng, chắc chắn, giữ vững nguyên tắc. Khi triển khai cần lưu ý chỉ kết thúc hoạt động, điều chuyển, sắp xếp những vị trí chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, chia cắt về địa bàn, các tầng nấc trung gian,… và chỉ thành lập mới các cơ quan, đơn vị khi thật sự cần thiết, gắn chặt chẽ giữa sắp xếp bộ máy với tinh giản biên chế.

Bốn là, giải quyết tốt chế độ chính sách. Thực hiện đầy đủ, kịp thời các chế độ chính sách đối với người chịu tác động trực tiếp theo các văn bản của Chính phủ, của ngành, địa phương đảm bảo công bằng, công khai, khách quan, không để phát sinh tiêu cực, sử dụng đúng, hiệu quả ngân sách Nhà nước. Xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp cho cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị có nguyện vọng, nhu cầu chuyển sang các khu vực khác, không làm trong cơ quan Nhà nước nữa.

Năm là, huy động và tổ chức tốt lực lượng thực hiện, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát. Xây dựng tổ chức bộ máy là nhiệm vụ chung của tất cả như Hồ Chí Minh chỉ rõ “chúng ta tất cả mọi người, bất kỳ ở một chức vụ nào, cao hay thấp, to hay nhỏ, tất cả mọi người làm thành một bộ máy”[3] và Người yêu cầu “ các địa phương sẽ thi đua với nhau, Trung ương sẽ thi đua với địa phương, làm cho bộ máy ấy chạy nhanh hơn, đều hơn để đi mau đến thắng lợi hoàn toàn”[4]. Kiểm tra, giám sát kịp thời sẽ khắc phục những hạn chế, tồn tại; chấn chỉnh, uốn nắn những nơi làm chưa quyết liệt và xử lý nghiêm các trường hợp lợi dụng việc sắp xếp để gây mất đoàn kết nội bộ, ảnh hưởng đến uy tín của Đảng.

Tóm lại, Khánh Hòa luôn kiên định mục tiêu đã đề ra trong Đại hội Đảng bộ lần thứ XVIII và quyết tâm thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ trọng tâm, đột phá chiến lược trong tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị tỉnh nhà tạo nền móng vững chắc để xây dựng Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, vững bước cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới – Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.

[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, t8,tr.155.

[2] Hô Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t7, tr164.

[3] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t8,tr.219.

[4] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t6,tr.64.