NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP
CỦA HỌC VIÊN TRONG CHƯƠNG TRÌNH BỒI DƯỠNG
NGẠCH CHUYÊN VIÊN VÀ CHUYÊN VIÊN CHÍNH
TẠI TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH KHÁNH HÒA
THÔNG QUA HÌNH THỨC THI TRẮC NGHIỆM

ThS. Đặng Thịnh
Giảng viên Khoa Nhà nước và Pháp luật

Học viên lớp chuyên viên chính khóa 27 làm đề thi trắc nghiệm

Với mục tiêu nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn, kỹ năng của cán bộ, công chức trong thực thi công vụ, chương trình bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước ngạch chuyên viên và chuyên viên chính đã được nhà nước ban hành và thực hiện trong thời gian qua. Thông qua việc học tập các chương trình bồi dưỡng này, học viên đã được trang bị những kiến thức vô cùng phong phú và hữu ích đối với quá trình thực thi công vụ của mình.

Theo Quy định số 09-QĐi/TW ban hành ngày 13 tháng 11 năm 2018 của Ban Bí thư quy định chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của Trường Chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và Quy định số 10-QĐi/TU ngày 01 tháng 3 năm 2019 của Tỉnh ủy Khánh Hòa về việc quy định chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy của các khoa, phòng trực thuộc Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa, Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa có chức năng thực hiện việc giảng dạy các chuyên đề nằm trong chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính. Đồng thời cũng là đơn vị chịu trách nhiệm trong việc đánh giá kết quả học tập của học viên khi kết thúc các học phần.

Theo Quyết định số 2640/QĐ-BNV ngày 14/12/2018 về việc ban hành Chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên, việc đánh giá kết quả học tập được chia làm 2 lần. Lần kiểm tra thứ nhất nhằm đánh giá kết quả học tập Phần I-Kiến thức chung và Phần II-Kiến thức quản lý nhà nước theo ngành và lãnh thổ. Lần kiểm tra thứ hai được áp dụng với các chuyên đề Phần III-Các kỹ năng (07 chuyên đề với hình thức trắc nghiệm).

Theo Quyết định số 2641/QĐ-BNV ngày 14/12/2018 về việc ban hành Chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên chính, việc đánh giá kết quả học tập được chia làm 2 lần. Lần kiểm tra thứ nhất nhằm đánh giá kết quả học tập Phần I-Nền hành chính nhà nước và Phần II-Quản lý nhà nước theo ngành và lãnh thổ. Lần kiểm tra thứ hai được áp dụng với các chuyên đề Phần III-Những kỹ năng cơ bản (07 chuyên đề với hình thức trắc nghiệm).

Hiện nay, tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa việc đánh giá kết quả học tập của học viên khi tham gia chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính chủ yếu thông qua việc đánh giá các bài làm do các học viên thực hiện theo các câu hỏi của đề tự luận.

Hình thức thi như vậy, bên cạnh những ưu điểm, vẫn có những bất cập nhất định như: Nội dung bài thi, bài kiểm tra thường khó có thể bao quát toàn bộ chương trình, có thể chỉ tập trung vào một hoặc một số ít nội dung trong toàn bộ chương trình; Các câu trả lời tự luận thường dài, thời gian trình bày khá dài; Học viên dễ sao chép đáp án và khéo léo tránh đề cập những điều không hiểu, không rõ; Khó xác định được các tiêu chí để có thể đánh giá toàn bộ quá trình học tập của học viên. Việc chấm các bài thi tự luận thường tốn nhiều thời gian và công sức; Việc đảm bảo tính khách quan trong khâu chấm bài đôi khi bị ảnh hưởng bởi tâm lý chủ quan của người chấm.

Trong khi đó, nếu như áp dụng hình thức thi trắc nghiệm vào quá trình đánh giá kết quả học tập của học viên tham gia học tập trong chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa sẽ mang lại những ưu điểm nổi bật như: Đảm bảo được các quy định của nhà nước về đánh giá kết quả học tập của học viên khi tham gia học tập trong chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính; Bài trắc nghiệm có thể đo được dải khá rộng các mức độ kết quả học tập của học viên theo các mục tiêu: Biết, hiểu, vận dụng, phân tích, tổng hợp và đánh giá; Đảm bảo tính khách quan trong đánh giá năng lực, trình độ của học viên; Đảm bảo tính bao quát về nội dung và đối tượng đánh giá; Tiết kiệm thời gian, công sức của người học và người đánh giá.

Đứng trước những vấn đề như vậy, để nâng cao chất lượng đào tạo, đổi mới phương thức đánh giá kết quả học tập đối với học viên, Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa đã thực hiện thí điểm “Xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm sử dụng trong chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa”

Trong gần một năm qua, khoa Nhà nước và Pháp luật đã hoàn thành việc xây dựng bộ câu hỏi trắc nghiệm với 766 câu hỏi và đáp án. Đây là cơ sở để Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa xây dựng hệ thống ngân hàng câu hỏi và hệ thống các đề thi để sử dụng nhằm đánh giá chất lượng giáo dục và đào tạo của học viên và giảng viên trong các khóa học của chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa. Nhà trường đã thực nghiệm cho học viên của 02 lớp chuyên viên và 01 lớp chuyên viên chính thi thử theo hình thức trắc nghiệm và rút ra một số kinh nghiệm như sau

Với điều kiện thực tế hiện nay, việc triển khai bộ câu hỏi trắc nghiệm vào thực tiễn khi đánh giá kết thúc học phần chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính tại Trường Chính trị Khánh Hòa sẽ có nhiều thuận lợi như:

- Về phía lãnh đạo Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa

Ban Giám hiệu nhà trường rất quan tâm đến chất lượng giảng dạy của đội ngũ giảng viên và chất lượng giáo dục, đào tạo của học viên. Lãnh đạo nhà trường luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và chú trọng vai trò của công tác đánh giá chất lượng học tập, rèn luyện của học viên. Đây là điều kiện vô cùng thuận lợi để triển khai việc đánh giá kết thúc học phần chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa bằng hình thức trắc nghiệm.

- Về phía giảng viên Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa

Đội ngũ giảng viên Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa có số lượng phù hợp với quy định của nhà nước, trình độ chuyên môn ngày càng được nâng cao, tuổi đời và kinh nghiệm công tác vô cùng phong phú và đa dạng. Một số đồng chí đã tham gia giảng dạy ở nhiều loại hình đào tạo; nhiều giảng viên có nhiều năm kinh nghiệm trong việc đánh giá kết quả học tập của học viên học tập ở trường. Các giảng viên là lãnh đạo của nhà trường, lãnh đạo khoa phòng có nhiều kinh nghiệm trong tham gia, tổ chức thi tốt nghiệp các lớp trung cấp lý luận hành chính, các kỳ thi tuyển dụng công chức nhà nước, khối Đảng của tỉnh. Thời gian qua, nhà trường cũng đã đẩy mạnh việc tập huấn, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng, kinh nghiệm công tác, nâng cao trình độ nghiên cứu khoa học cho đội ngũ giáo viên nhà trường.

- Về điều kiện cơ sở vật chất

Cơ sở vật chất của trường đã được quan tâm đầu tư xây dựng mới, với quy mô diện tích gần 4 ha, đã đưa vào sử dụng 01 khối nhà làm việc; 02 giảng đường và 17 phòng học, khu nhà công vụ (24 phòng), với đầy đủ các trang thiết bị, cơ sở vật chất hoàn thiện cho công tác giảng dạy và học tập nhà trường. Nhà trường thường xuyên đăng tải các thông tin như thông báo nhập học, kế hoạch học tập, lịch học, lịch thi,… qua trang Website để thuận tiện cho cán bộ và học viên tìm kiếm, tra cứu.

- Về phía học viên tham gia lớp bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính

Học viên các lớp bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính có trình độ cao, ý thức tham gia học tập rất tốt, có kỹ năng làm bài thi rất tốt. Họ luôn tuân thủ các quy định của nhà trường về học tập và rèn luyện. Vì vậy nếu việc triển khai đánh giá kết quả bằng hình thức trắc nghiệm khi kết thúc học phần chắc chắn sẽ rất phù hợp với học viên tham gia lớp bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính.

- Về mức độ thích nghi và cạnh tranh của nhà trường

Trong thời kỳ cách mạng công nghiệp 4.0 với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin. Việc nghiên cứu, tìm hiểu và ứng dụng và triển khai hình thức thi trắc nghiệm tại các lớp bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính của nhà trường là vấn đề không phải đơn giản nhưng đây sẽ là điều kiện để giúp nhà trường có thể cạnh tranh được với các đơn vị đào tạo khác, phù hợp với xu thế đào tạo trong thời gian hiện tại và tương lai.

Mặc dù vậy, khi triển khai bộ câu hỏi trắc nghiệm trong thực tiễn quá trình đánh giá kết quả học tập của học viên khi kết thúc học phần trong chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính tại Trường Chính trị Khánh Hòa vẫn có một số khó khăn cụ thể như sau:

- Đối với bộ phận có nhiệm vụ soạn đề thi và đáp án đề thi trắc nghiệm

Khác với việc soạn đề thi và đáp án bài thi tự luận việc soạn đề thi và đáp án đề thi trắc nghiệm sẽ tốn nhiều thời gian và công sức hơn. Đối với một lớp để đảm bảo tính khách quan, công bằng, đánh giá đúng thực chất trình độ, năng lực của học viên, bộ phận soạn thảo có thể phải soạn nhiều đề thi và đáp án khác nhau với nhiều câu hỏi khác nhau. Cùng với đó là thời gian sao chép đề thi cho các đề thi đã soạn. Trong trường hợp có nhiều lớp chuyên viên hoặc chuyên viên chính có cùng thời gian thi với nhau thì công việc của bộ phận soạn thảo lại càng phức tạp và tốn thời gian nhiều hơn.

Việc xây dựng một hệ thống quy trình đánh giá, xem xét, kiểm duyệt các đề thi trắc nghiệm sẽ là vấn đề rất phức tạp và khó khăn của nhà trường bởi hiện nay nhà trường chưa có một bản quy chế cụ thể nào để quy định riêng cho quy trình xây dựng, thực hiện các đề thi và đáp án của hình thức thi trắc nghiệm của các lớp chuyên viên và chuyên viên chính.

- Đối với học viên

Thực hiện việc đánh giá bằng hình thức trắc nghiệm sẽ đòi hỏi người học phải có tinh thần tự học và tự nghiên cứu rất cao, người làm bài thi trắc nghiệm cần phải có kiến thức rất rộng, có kỹ năng làm bài thi trắc nghiệm phong phú. Trong khi đó, thực tế cho thấy nhiều học viên lớp chuyên viên và chuyên viên chính vẫn còn rất thụ động trong quá trình học tập, vẫn có tâm lý "học cho có, thi cho qua". Nhiều học viên vẫn còn có tâm lý trông chờ, ỷ lại vào học viên khác khi thi cử. Một số học viên kỹ năng làm bài trắc nghiệm rất tốt, song một số học viên lại có kỹ năng tương đối thấp.

- Khó khăn từ cơ sở vật chất và điều kiện tài chính

Khác với ra đề thi tự luận, thi trắc nghiệm sau khi soạn đề thi và đáp án xong, cần thêm quá trình sao chép đề thi. Các lớp càng đông thì số lượng sao chép đề thi càng nhiều. Vì vậy nguồn tài chính bố trí cho việc sao chép đề thi cũng là một áp lực cho ngân sách của nhà trường.

Trong trường hợp nhà trường có chủ trương tiến hành việc triển khai thi trắc nghiệm trên máy tính thì cần phải có hệ thống công nghệ thông tin với phần cứng và phần mềm đủ mạnh. Hiện nay nhà trường vẫn chưa có phần mềm nào để xây dựng câu hỏi trắc nghiệm và chấm bài thi trắc nghiệm trên giấy cũng như trên máy tính của học viên. Việc đầu tư xây dựng phần mềm này không phải ngay lập tức nhà trường có thể làm được.

- Các vấn đề về sở hữu trí tuệ và bảo mật đề thi, đáp án bài thi trắc nghiệm

Khi áp dụng đào tạo trực tuyến, nhà trường sẽ cần có một hệ thống nguồn tài nguyên rất lớn để giảng viên giảng có thể xây dựng và bổ sung hệ thống câu hỏi trắc nghiệm cho phù hợp với tình hình thực tế và quy định về khung chương trình giảng dạy và điều kiện học tập, thi cử của học viên. Hệ thống tài nguyên này bao gồm hệ thống các câu hỏi và đáp án của câu hỏi trắc nghiệm, các đề thi trắc nghiệm đã được triển khai trên thực tế các lớp và các đề thi sắp được triển khai… Các nguồn tài nguyên này rất cần sự đảm bảo về mặt sở hữu trí tuệ và cần một hệ thống an ninh mạng đủ mạnh để tránh bị đánh cắp hoặc sử dụng sai mục đích. Đây cũng là một khó khăn lớn của nhà trường.

- Sự cạnh tranh với các cơ sở đào tạo khác

Theo quy định hiện nay, việc đào tạo, bồi dưỡng ngạch chuyên viên và chuyên viên chính không chỉ thuộc thẩm quyền của Trường Chính trị, ngay trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa, ngoài Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa thì vẫn còn có một số cơ sở khác đã tiến hành liên kết, mở các lớp đào tạo ngạch chuyên viên và chuyên viên chính với nhiều đối tượng học khác nhau. Nếu nhà trường không sớm triển khai hình thức thi trắc nghiệm khi kết thúc học phần thì sẽ gặp phải sự cạnh tranh mạnh mẽ của nhiều cơ sở đào tạo khác.

Dựa trên kết quả nghiên cứu của đề tài, dựa trên điều kiện thực tế của nhà trường, để việc áp dụng bộ câu hỏi trắc nghiệm khi đánh giá kết thúc học phần tại các lớp chuyên viên và chuyên viên chính đạt kết quả cao hơn nữa, cần tích cực thực hiện một số kiến nghị, đề xuất như sau:

- Về thời gian thực hiện thi trắc nghiệm

Bởi vì nội dung các câu hỏi trắc nghiệm nằm ở nhiều chuyên đề khác nhau trong chương trình chuyên viên và chuyên viên chính vậy nên để đảm bảo hiệu quả cao nhất, thời gian để tiến hành thi trắc nghiệm sau nên thực hiện sau khoảng từ 2 đến 3 tuần khi kết thúc học tập trên lớp để học viên có điều kiện ôn tập và nghiên cứu các nội dung đã được đào tạo.

- Về số lượng, nội dung và thời gian thực hiện đề thi trắc nghiệm

Để đảm bảo tính bao quát toàn bộ chương trình, nội dung câu hỏi trắc nghiệm nên nằm ở mọi chuyên đề, mỗi chuyên đề tùy vào tính chất quan trọng và cần thiết, người soạn đề thi nên chọn từ 1 đến 5 câu trắc nghiệm trong ngân hàng câu hỏi để xây dựng đề thi.

Để tránh tình trạng học viên có thể sao chép đáp án của nhau, mỗi lớp học nên xây dựng từ 5 đến 10 đề thi khác nhau để phát cho học viên.

Về thời gian thực hiện đề thi, tùy vào số lượng, mức độ khó dễ của câu hỏi trong mỗi đề thi mà người soạn thảo đề thi có thể quy định thời gian làm bài thi sao cho phù hợp nhất.

Để tránh tình trạng học viên có có thể học tủ hoặc lựa chọn đáp án của câu hỏi theo thói quen, theo cảm tính. Mỗi lần thi hết môn học của từng khóa học cần có những đề thi với hệ thống câu hỏi thi khác nhau, không nên áp dụng một đề thi cho mọi lớp học. Vì vậy, các đơn vị chịu trách nhiệm soạn thảo đề thi và đáp án của câu hỏi trắc nghiệm cần xây dựng một hệ thống đề thi với số lượng câu hỏi trắc nghiệm phong phú và đa dạng, liên quan đến các vấn đề của các nội dung trong môn học để từ đó có thể lựa chọn ra các đề thi với số lượng câu hỏi trắc nghiệm phù hợp với điều kiện thực tế của từng khóa học khác nhau.

- Về mức độ khó, dễ của đề thi trắc nghiệm

Với số lượng chọn câu hỏi mỗi chuyên đề là từ 1 đến 5 câu mỗi chuyên đề, để đảm bảo mức độ phù hợp với trình độ rất đa dạng của học viên, các câu hỏi trắc nghiệm mà người soạn đề thi lựa chọn nên có từ 1 đến 2 câu nhằm kiểm tra kiến thức cơ bản, các câu còn lại có thể chọn ở mức độ khó hơn và cần thời gian suy luận nhiều hơn.

- Về kinh phí để triển khai thực hiện

Do việc thực hiện hình thức thi trắc nghiệm khác với thi tự luận, mỗi học viên phải làm bài thi trên 01 bộ câu hỏi được in sẵn. Vì vậy cần thêm nguồn kinh phí để sao chép đề thi. Trường Chính trị Khánh Hòa nên nghiên cứu và tính toán nguồn kinh phí phù hợp nhằm phục vụ cho việc sao chép đề thi và có kế hoạch xây dựng hệ thống công nghệ thông tin để thi trắc nghiệm mỗi khi kết thúc học phần của các khóa học lớp chuyên viên và chuyên viên chính

- Về tính bảo mật của đề thi trắc nghiệm

Nhằm đảm bảo tính khách quan, trung thực đối với việc thực hiện hình thức thi trắc nghiệm tại các lớp chuyên viên, bộ phận soạn thảo đề thi nên đảm bảo tính bảo mật của đề thi về nội dung, hình thức, đáp án của đề thi. Đây là yếu tố rất quan trọng nhằm đảm bảo kết quả đánh giá được chính xác nhất. Theo đó nhà trường cần xây dựng và bố trí một phòng làm việc riêng với đầy đủ các trang thiết bị cụ thể, đảm bảo tốt nhất cho việc sao chép đề thi và đáp án đúng quy định.

- Về cách thức triển khai

Để việc áp dụng hình thức thi trắc nghiệm cần đảm bảo có hiệu quả cao nhất, phù hợp với mọi lớp học, đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất, trước khi đưa vào áp dụng và triển khai đại trà, nhà trường cần triển khai áp dụng thí điểm để đánh giá hiệu quả và rút kinh nghiệm về cách thức tổ chức thi trắc nghiệm. Trong đó lưu ý cần lựa chọn những lớp học có tính điển hình và học viên có nhiều trình độ khác nhau để có thể đánh giá một cách chính xác nhất về hình thức thi này.

- Về việc kết hợp hình thức thi trắc nghiệm với các hình thức thi khác trong đánh giá kết quả học tập của học viên

Cần lưu ý một vấn đề, đó là trong việc đánh giá kết quả học tập của học viên, thì hình thức thi trắc nghiệm chỉ là một trong các hình thức đánh giá. Hình thức này không phải là hình thức đánh giá tuyệt đối và duy nhất bởi các lớp học ngạch chuyên viên và chuyên viên chính hiện nay tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa luôn có số lượng học viên rất đông, có trình độ chuyên môn rất khác nhau. Họ có thể sẽ có kết quả cao hơn khi làm đề thi trắc nghiệm, nhưng cũng sẽ có những học viên sẽ lại có kết quả thấp hơn khi tiến hành đánh giá bằng hình thức đánh giá này. Vì vậy, Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa cần có sự kết hợp một cách linh hoạt nhất giữa đánh giá bằng hình thức trắc nghiệm với các hình thức đánh giá khác sao cho phù hợp nhất đối với trình độ và nhận thức của học viên.

Như vậy, việc nghiên cứu, xây dựng và áp dụng hệ thống câu hỏi trắc nghiệm nhằm đánh giá kết quả học tập của học viên sau khi kết thúc các học phần trong chương trình bồi dưỡng ngạch chuyên viên và ngạch chuyên viên chính tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa là yêu cầu vô cùng cần thiết và cấp bách. Nó sẽ góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng quá trình đánh giá kết quả học tập của học viên, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo cán bộ, công chức tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa trong công cuộc đổi mới hiện nay./.