MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM PHƯỜNG PHƯỚC HẢI
PHÁT HUY VAI TRÒ TRONG VIỆC THỰC HIỆN
QUY CHẾ DÂN CHỦ Ở ĐỊA PHƯƠNG

Nguyễn Văn Minh
Giảng viên Khoa Nhà nước và pháp luật

Phước Hải là phường nằm phía Tây thành phố Nha Trang, có tổng diện tích 256 ha. Toàn phường có 5.190 hộ dân với 19.889 nhân khẩu phân bổ trên 20 Tổ dân phố. Đại đa số người dân là lao động phổ thông với đa dạng ngành nghề.

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường có 35 Ủy viên trong đó có 20 Trưởng ban Công tác mặt trận ở Tổ dân phố. Năm qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng ủy, sự phối kết hợp với các ban, ngành, đoàn thể, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường đã hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ của mình, đặc biệt là phát huy vai trò thực hiện quy chế dân chủ ở địa phương đạt được nhiều kết quả mà cụ thể là:

+ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền phát huy quyền làm chủ của nhân dân

Để thực hiện nhiệm vụ này, Mặt trận Tổ quốc phường Phước Hải đã có nhiều hoạt động thiết thực. Trong năm 2021, Mặt trận chủ trì 03 cuộc họp để nhân dân đóng góp ý kiến vào các bản dự thảo về chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước. Qua các đợt sinh hoạt chính trị đó, các tầng lớp nhân dân đã có nhiều ý kiến có giá trị góp phần làm cho các chủ trương, chính sách ban hành phù hợp với thực tế cuộc sống và nguyện vọng của nhân dân hơn.

Hội nghị tiếp xúc cử tri phường

Trong thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở ở địa phương, Mặt trận đã thực hiện rất tốt công tác tổ chức các cuộc bầu cử, tiếp xúc cử tri... Điều này thấy rất rõ trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khoá XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2021-2026 vừa qua. Mặt trận phường Phước Hải đã hoàn thành tốt công tác hiệp thương, giới thiệu người ứng cử; tổ chức đúng quy trình, luật định, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong việc lựa chọn giới thiệu người ứng cử bầu 17 đại biểu Hội đồng nhân dân phường Phước Hải và tổ chức vận động cử tri đi bỏ phiếu ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XV và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

Đặc biệt, Mặt trận phường đã triển khai thực hiện rất tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở trong quá trình tổ chức bầu trưởng thôn, khu theo Chỉ thị số 15-CT/TU của Tỉnh uỷ Khánh Hòa. Xác định rõ việc tổ chức bầu cử 14 Tổ trưởng Tổ dân phố ở 14 Khu dân cư nhằm thực hiện quyền làm chủ của nhân dân, Mặt trận phường Phước Hải đã phối hợp với chính quyền và các tổ chức thành viên kịp thời nắm bắt diễn biến tư tưởng các tầng lớp nhân dân, hướng dẫn và phối hợp tổ chức tốt công tác tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên, cử tri và nhân dân tích cực tham gia bầu cử.

+ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia giám sát, phản biện xã hội và thực hiện các cuộc vận động, các hoạt động phong trào

Công tác giám sát, phản biện xã hội và tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền theo Quyết định số 217-QĐ/TW, Quyết định số 218-QĐ/TW của Bộ Chính trị đạt được những kết quả khá rõ nét. Trong năm 2021, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường tiến hành giám sát 04 vụ việc khiếu nại, tố cáo; chủ trì phối hợp với các ban ngành, đoàn thể tổ chức 02 đoàn giám sát chuyên đề. Đối với công tác giám sát thực hiện dân chủ ở phường của Mặt trận thông qua hoạt động của các Ban Thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng, thông qua việc tham gia giải quyết khiếu nại, tố cáo, tham gia các kỳ họp Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân, trong năm 2021 đã tổ chức 06 cuộc giám sát tại các khu dân cư của 14 tổ dân phố trên địa bàn phường Phước Hải, thành phố Nha Trang.

Nội dung giám sát tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực mà nhân dân quan tâm như: giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo; việc thực hiện cải cách thủ tục hành chính; việc thu chi các nguồn quỹ do nhân dân đóng góp, việc giải quyết các kiến nghị của cử tri; việc công khai kết luận thanh tra... Giám sát và phản biện xã hội đang trở thành những hoạt động thường xuyên, trọng tâm và đạt kết quả bước đầu của hệ thống Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tại địa phương. Qua giám sát, phản biện xã hội, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường đã có nhiều kiến nghị, đề xuất quan trọng đối với các cơ quan Đảng, Nhà nước và các cơ quan chức năng ở các cấp trong việc hoàn thiện và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật.

Mặt trận chú trọng giám sát việc ban hành nghị quyết của Hội đồng nhân dân, quyết định của Ủy ban nhân dân phường. Trong quá trình thực hiện giám sát, Mặt trận phối hợp với các tổ chức thành viên và phát động toàn dân tham gia dưới nhiều hình thức, như thông qua Ban Thanh tra nhân dân, Ban giám sát đầu tư của cộng đồng.

Với việc giám sát thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, nhân dân đã được bàn và quyết định cũng như tham gia kiểm tra, giám sát nhiều vấn đề như: huy động đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi; xây dựng hương ước, quy ước làng văn hóa; quỹ "Đền ơn đáp nghĩa", quỹ "Ngày vì người nghèo" và các công việc trong nội bộ cộng đồng dân cư; thành lập Ban Giám sát các công trình xây dựng do nhân dân đóng góp; bình xét gia đình văn hóa, hộ nghèo... Nội dung giám sát chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực như: dự toán, quyết toán ngân sách; giám sát xây dựng các công trình do nhân dân đóng góp, quản lý và sử dụng đất đai; giám sát thu, chi ngân sách địa phương và các khoản đóng góp của người dân, kết quả thanh, kiểm tra, giải quyết các vụ việc liên quan đến tổ chức, công dân... từ đó, đã hạn chế được các khiếu nại, thắc mắc trong nhân dân.

Ủy ban nhân dân phường Phước Hải thực hiện tốt việc tổ chức đối thoại trực tiếp với nhân dân theo định kỳ, trực tiếp giải quyết những khiếu nại, tố cáo của công dân. Đối với việc xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo, Mặt trận Tổ quốc phường Phước Hải đã cử 01 cán bộ bán chuyên trách là Phó Chủ tịch Thường trực Mặt trận phường vào Hội đồng tiếp dân cùng chính quyền tham gia các đoàn kiểm tra giải quyết khiếu nại, tố cáo và có những kiến nghị, đề xuất đúng đắn trong việc xử lý đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp và chính đáng cho nhân dân, phát huy quyền làm chủ cho nhân dân.

Trong năm 2021, Mặt trận phường Phước Hải tham gia xây dựng tổ tự quản - một hình thức làm chủ của nhân dân, mô hình tự quản bước đầu làm thí điểm 03/14 khu dân cư. Trong quá trình thực hiện thí điểm mô hình tự quản, 03 Ban Công tác Mặt trận (bình quân từ 8-10 thành viên) đóng vai trò rất quan trọng. Qua đánh giá rút kinh nghiệm, hoạt động ở một số khu dân cư tự quản cho thấy hình thức này nếu được tổ chức tốt sẽ tạo một bước phát triển mới về mọi mặt ở cơ sở, từ đó tạo nên sức mạnh cộng đồng để phát huy quyền làm chủ của nhân dân. Thực tế xây dựng tổ nhân dân tự quản đã mang lại tác dụng thiết thực trên nhiều lĩnh vực. Về chính trị, hình thức tự quản đã tạo điều kiện thuận lợi cho chính quyền thực hiện tốt quy chế dân chủ, triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. nhân dân được tham gia góp ý với Đảng và chính quyền, được tự quyết định các công việc trong nội bộ. Về kinh tế, nhân dân trực tiếp bàn bạc dân chủ việc phát triển sản xuất, xây dựng kết cấu hạ tầng. Nhiều vụ việc mâu thuẫn trong nhân dân được giải quyết từ tổ tự quản. Mối quan hệ giữa Đảng, chính quyền và nhân dân ngày càng gắn bó hơn.

Kỷ niệm 91 năm ngày truyền thống Mặt trận Tổ quốc

Chính vì những kết quả như trên, Mặt trận Tổ quốc phường được Mặt trận Tổ quốc thành phố Nha Trang công nhận hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ năm 2021, được UBND thành phố và Mặt trận thành phố khen thưởng 02 tập thể và 02 cá nhân, UBND phường khen thưởng 02 tập thể và 02 cá nhân.

Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đã đạt được, trong quá trình triển khai thực hiện Quy chế dân chủ tại địa phương cũng còn một số hạn chế như:

- Do nhận thức về dân chủ còn hạn chế, chưa thấy hết được tầm quan trọng, ý nghĩa sâu sắc, tính cấp bách và lâu dài của vấn đề dân chủ cũng như phát huy quyền làm chủ của nhân dân nói chung và thực hiện quy chế dân chủ nói riêng nên cấp ủy đảng, chính quyền đôi lúc chưa chú trọng việc tuyên truyền, quán triệt sâu rộng việc thực hiện dân chủ ở địa phương.

- Do đặc thù của địa phương, có trên 65% là lao động phổ thông nên trình độ dân trí của một bộ phận nhân dân còn hạn chế, ý thức làm chủ chưa được nâng cao, sự hiểu biết về dân chủ và pháp luật còn chưa đầy đủ nên còn thờ ơ với việc thực hiện quy chế dân chủ hoặc chỉ quan tâm tới quyền lợi mà xem nhẹ trách nhiệm, nghĩa vụ.

- Vẫn còn một số cán bộ, công chức chưa phát huy tốt quyền làm chủ của mình, đôi lúc còn dân chủ hình thức; còn tình trạng quan liêu, gây phiền hà, sách nhiễu dân.

Để phát huy hơn nữa vai trò của Mặt trận trong việc thực hiện quy chế dân chủ ở địa phương, thời gian tới Mặt trận phường cần làm tốt một số giải pháp sau:

Một là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, quán triệt sâu sắc cho cán bộ, đảng viên và nhân dân những chủ trương của Đảng và pháp luật của Nhà nước về xây dựng và thực hiện dân chủ ở xã, phường, thị trấn, nhất là Kết luận số 120-KL/TW ngày 07/01/2016 của Bộ Chính trị về tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao chất lượng, hiệu quả việc xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở; Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam năm 2015, Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội, Quy định về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội và nhân dân tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền theo các Quyết định 217- QĐ/TW, 218-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị), từ đó triển khai có kết quả các chương trình giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong thời gian tới.

Hai là, tăng cường các hoạt động tiếp xúc với nhân dân, nắm bắt diễn biến tư tưởng trong nhân dân, dư luận xã hội, ý kiến của cử tri, phản ánh kịp thời với cấp ủy Đảng và chính quyền; phối hợp chính quyền giải quyết có hiệu quả ý kiến, nguyện vọng chính đáng của cử tri và nhân dân, xử lý kịp thời, dứt điểm những vấn đề bức xúc trong nhân dân.

Ba là, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường cần tiếp tục đẩy mạnh các hoạt động giám sát việc thực hiện dân chủ ở cơ sở; tập trung củng cố, kiện toàn và nâng cao chất lượng hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân phường và Ban Giám sát đầu tư cộng đồng làm nòng cốt trong hoạt động giám sát của nhân dân ở cơ sở. Gắn việc thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở với việc thực hiện nhiệm vụ giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Bốn là, đổi mới về nội dung và phương thức hoạt động, nhất là các Ban Công tác Mặt trận ở khu dân cư, qua đó đã khẳng định được vai trò, vị trí của mình trong việc xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xứng đáng là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân. Cần tổ chức tập huấn nâng cao kỹ năng tuyên truyền, vận động cho Trưởng Ban công tác Mặt trận ở các Tổ dân phố. Phối hợp đồng bộ giữa các thành viên của Mặt trận trong việc phát huy vai trò quyền làm chủ của nhân dân để tránh tình trạng chồng chéo. Khen thưởng kịp thời các tập thể và cá nhân có thành tích xuất sắc trong việc thực hiện nhiệm vụ được giao.

Nói tóm lại, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Phước Hải đã chủ động phối hợp với các tổ chức thành viên cùng cấp trong việc vận động nhân dân hiểu và thực hiện tốt các khâu dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng thụ của Quy chế dân chủ ở cơ sở. Việc triển khai thực hiện Quy chế dân chủ đã làm chuyển biến một bước trong nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về phát huy dân chủ xây dựng chính quyền của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Qua đó, phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng thụ" đã thực sự đi vào cuộc sống và có tác động trực tiếp trong việc động viên nhân dân tham gia xây dựng chính quyền cơ sở, xây dựng Đảng, xây dựng Mặt trận và đoàn thể ngày càng vững mạnh./.