Trắc nghiệm không kiểm tra được kĩ năng ngôn ngữ của người học. Với những phương án trả lời đã có sẵn có thì học viên chỉ việc chọn câu trả lời. Do đó không kiểm tra được khả năng ngôn ngữ của học viên như lý giải, chứng minh, vận dụng kiến thức vào thực tiễn…

Khi có sẵn phương án trả lời, tư duy của học viên chỉ tập trung vào các phương án trả lời sẵn có nên thiếu sự suy nghĩ sáng tạo. Trắc nghiệm không khai thác sâu kiến thức vì thời gian ngắn nên khó có thể đưa vào    các câu hỏi đòi hỏi tư duy quá phức tạp.

Một số dạng câu hỏi trắc nghiệm dễ gây nhầm lẫn trong lựa chọn, khi làm bài học viên dễ trao đổi kết quả với nhau, cũng có trường hợp học viên đoán đúng đáp án một cách ngẫu nhiên, may rủi nên khó đánh giá thực chất nhận thức của học viên đối với nội dung bài học.

Trắc nghiệm mất rất nhiều thời gian để biên soạn. Để soạn được bộ câu hỏi áp dụng cho các chuyên đề trong môn học đảm bảo được các yêu cầu về kiến thức cơ bản, độ khó, độ phân biệt, kiến thức mở rộng đòi hỏi mất nhiều thời gian biên soạn, đòi hỏi sự đầu tư của giảng viên cũng như cần có sự thẩm định của ban chuyên môn

Từ thực tiễn dạy và học môn Kỹ năng lãnh đạo, quản lý trong chương trình Trung cấp lý luận chính trị hiện nay, qua khảo sát, điều tra thực tế chúng tôi nhận thấy việc sử dụng câu hỏi trắc nghiệm trong giảng dạy các chuyên đề còn ít, một số giảng viên chưa áp dụng phương pháp này. Câu hỏi trắc nghiệm biên soạn cho mỗi chuyên đề chưa đa dạng, phương án lựa chọn dễ gây nhầm lẫn cho học viên, số lượng còn chỉ 5-10 câu cho một chuyên đề, thường chỉ được sử dụng ở phần củng cố bài học, câu hỏi lặp lại ở các lớp, chưa được áp dụng thống nhất đồng bộ xuyên suốt trong cả môn học. Chính vì vậy tư duy, kỹ năng triển khai của giảng viên chưa được nhuần nhuyễn, kỹ năng làm bài của học viên chưa cao, chưa phát huy được tính tích cực của học viên vì vậy chưa đạt được hiệu quả mong muốn.

Kết quả khảo sát của nhóm nghiên cứu cho thấy, thống kê hơn 100 phiếu khảo sát học viên thống nhất cho rằng “Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm trong môn học Kỹ năng lãnh đạo, quản lý” là rất cần thiết (chiếm 65%), hoặc cần thiết (chiếm 41%). Hoặc với nội dung “ưu điểm khi sử dụng câu hỏi trắc nghiệm trong giảng dạy các môn học của chương trình Trung cấp lý luận chính trị là gì”, người được hỏi đều có lựa chọn rất đa dạng, nhưng đều thừa nhận những ưu điểm của phương pháp này đánh giá được nhận thức cơ bản nội dung bài học (56%), lấy được nhiều ý kiến của học viên, tăng tương tác tích cực của học viên  (66%); tiết kiệm được thời gian (40%). Đây là những cơ sở thuận lợi để tiếp tục áp dụng câu hỏi trắc nghiệm trong môn học Kỹ năng lãnh đạo, quản lý tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hoà trong thời gian tới.

Để thực hiện và áp dụng bộ câu hỏi trắc nghiệm trong môn học Kỹ năng lãnh đạo, quản lý cần lưu ý một số vấn đề như sau:

- Về xây dựng, biên soạn và sử dụng bộ câu hỏi trắc nghiệm

Bộ câu hỏi trắc nghiệm đã nhóm nghiên cứu biên soạn chỉ là bước đầu, là tài liệu tham khảo cho các giảng viên giảng dạy, bộ câu hỏi này cần được tiếp tục bổ sung, phát triển theo hướng xây dựng nhiều câu hỏi đa dạng hơn, có tính hệ thống và được sự thẩm định của khoa, giảng viên chuyên môn. Hiện nay việc xây dựng bộ câu hỏi đa số là các dạng câu hỏi lựa chọn đáp án đúng nhất, câu hỏi nhiều đáp án lựa chọn, cần bổ sung thêm các dạng câu hỏi đúng sai, câu hỏi điền khuyết từ, câu hỏi ghép đôi.

Khi xây dựng và sử dụng bộ câu hỏi trắc nghiệm cần chú ý:

+ Câu hỏi phải bám sát nội dung cơ bản của bài học, ngắn gọn, chính xác, dễ hiểu.

+ Câu hỏi phải đảm bảo tính khoa học, lôgic, tránh những câu hỏi nhầm lẫn đáp án, hiểu sai kiến thức

+ Câu hỏi đảm bảo được các cấp độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng; phát huy được tư duy, suy luận và rèn luyện kỹ năng của học viên

- Đối với giảng viên

Trước khi xây dựng và sử dụng câu hỏi trắc nghiệm giảng viên cần nghiên cứu kỹ nội dung bài học, xác định kiến thức trọng tâm, kiến thức học viên cần nắm để định ra câu hỏi phù hợp, tăng khả năng hợp tác tích cực của học viên.

Khi sử dụng câu hỏi trắc nghiệm thường xuyên giảng viên cần thay đổi linh hoạt phương pháp dạy và học. Giảng viên đầu tư bài giảng cung cấp đủ kiến thức cơ bản, kiến thức trọng tâm để học viên lĩnh hội được kiến thức thực tiễn, bao quát nội dung hơn.

Trong mỗi bài học, giảng viên cần xác định rõ hệ thống câu hỏi, sử dụng số lượng câu hỏi phù hợp cho từng phần của bài học, nhằm giúp học viên ghi nhớ kiến thức cơ bản, hiểu bản chất vấn đề được tiếp thu và tổ chức cho học viên nghiên cứu dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ của giảng viên.

Giảng viên phân bổ thời gian hợp lý để có thể áp dụng câu hỏi trắc nghiệm khi kết thúc các phần nội dung lớn hoặc kết thúc bài học để học viên củng cố việc nhớ kiến thức, kiểm tra được mức độ nhận thức cơ bản của học viên.

Giảng viên sử dụng linh hoạt phương tiện dạy học như máy chiếu, máy tính hoặc in sẵn câu hỏi cho học viên làm bài.

+ Đối với học viên

Học viên cần nghiên cứu giáo trình, tài liệu trước khi lên lớp. Học viên cần chủ động hơn trong khai thác, đọc sách và tài liệu liên quan. Không chỉ phải đọc và học theo tài liệu, học viên cần hiểu bản chất của vấn đề, nắm vững các kỹ năng, kiến thức thực tiễn để vận dụng

Học viên trang bị, rèn luyện kỹ năng làm bài, kĩ năng phân tích, liên hệ, so sánh, loại trừ để làm trắc nghiệm một cách hiệu quả. Học viên cần rèn luyện các năng lực tư duy, năng lực phân tích, tổng hợp, năng lực nhận xét đánh giá, năng lực giải quyết vấn đề, khả năng chứng minh, biện luận, liên hệ vận dụng thực tiễn… phù hợp với yêu cầu dạy học theo định hướng trắc nghiệm khách quan.

Khi chuẩn bị kỹ về kiến thức, kỹ năng học viên sẽ tích cực, chủ động hợp tác nhờ vậy hiệu quả triển khai phương pháp trắc nghiệm sẽ tốt hơn.

+ Một số lưu ý sử dụng câu hỏi trong các trường hợp cụ thể

Giảng viên có thể sử dụng câu hỏi trắc nghiệm ở phần mở đầu bài học, nhưng lưu ý chỉ nên sử dụng liên tiếp 1 đến 2 câu đơn giản cho học viên lựa chọn nhằm khởi động đầu giờ học, tạo không khí sôi nổi, không nên sử dụng nhiều vì học viên chưa nắm rõ được lượng kiến thức mới. Giảng viên cần hướng dẫn cách thức thực hiện, giới hạn thời gian, hướng dẫn đọc nhanh giáo trình, tài liệu và trao đổi nhanh giữa các học viên để chọn đáp án, sau đó cho học viên phân tích, biện luận và giảng viên tổng hợp để làm rõ khái niệm hoặc nội dung kiến thức mới.

+ Ví dụ chuyên đề 01: Hoạt động lãnh đạo, quản lý ở cơ sở, giảng viên có thể sử dụng câu hỏi trắc nghiệm như:

Câu hỏi: Hiểu một cách chung nhất, lãnh đạo là?

A. Lãnh đạo là một quá trình đề ra mục tiêu và tạo ảnh hưởng, hướng dẫn, lôi cuốn những người khác cùng thực hiện thành công mục tiêu đó.

B. Lãnh đạo được quan niệm là dẫn dắt tổ chức, phong trào theo đường lối cụ thể.

C. Lãnh đạo là hành vi của một cá nhân dẫn dắt hành động của cả nhóm hướng đến mục tiêu nhất định.

D. Lãnh đạo là khả năng của cá nhân tác động, gây ảnh hưởng, tạo động lực cho những người khác hành động vì thành công và hiệu quả của tổ chức.

+ Chuyên đề 02: Kỹ năng thu thập và xử lý thông tin trong lãnh đạo, quản lý ở cơ sở

Câu hỏi: Thông tin được hiểu là gì?

A. Là dữ liệu được sử dụng phục vụ cho hoạt động lãnh đạo, quản lý

B. Là hình ảnh, số liệu, chữ viết

C. Là dữ liệu thu được về một sự vật, hiện tượng nào đó đã được xử lý, sắp xếp, hệ thống hóa theo những tiêu chỉ nhất định

D. Là dữ liệu lưu trữ trong máy tính

Ngoài ra giảng viên có thể sử dụng câu hỏi trắc nghiệm cho phần củng cố, kết thúc bài và thảo luận ở tất cả 11 chuyên đề của môn Kỹ năng lãnh đạo, quản lý với điều kiện giảng viên xây dựng các câu hỏi tổng hợp toàn bộ nội dung bài học, số lượng khoảng 10-15 câu cho 1 lần thảo luận hoặc cho phần củng cố, kết thúc bài, nội dung câu hỏi thay đổi giữa các lớp, giảng viên có thể in sẵn câu hỏi, gợi ý làm bài theo nhóm nhỏ 5-8 người một nhóm để học viên tăng cường trao đổi với nhau. Nhóm nghiên cứu đề xuất vận dụng câu hỏi trắc nghiệm phần kết thúc tăng cường ở các chuyên đề như Kỹ năng thu thập và xử lý thông tin trong lãnh đạo, quản lý ở cơ sở; chuyên đề Kỹ năng đánh giá và sử dụng cán bộ, công chức, viên chức ở cơ sở; chuyên đề Kỹ năng tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân ở cơ sở; chuyên đề Kỹ năng soạn thảo và ban hành văn bản ở cơ sở…

Có thể nói, việc nghiên cứu, xây dựng và áp dụng bộ câu hỏi trắc nghiệm sử dụng trong môn học Kỹ năng lãnh đạo, quản lý của chương trình Trung cấp lý luận chính trị là yêu cầu cần thiết góp phần nâng cao chất lượng dạy và học môn học nói riêng và nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức tại Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa nói chung nhằm đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới./.