MỘT SỐ PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP
TẠI XÃ VẠN HƯNG, HUYỆN VẠN NINH, TỈNH KHÁNH HÒA
TRONG THỜI GIAN TỚI

ThS. Đặng Thịnh - ThS. Nguyễn Thị Trà My
Giảng viên Khoa Nhà nước và Pháp luật

Vạn Hưng là xã đồng bằng nằm phía Nam huyện Vạn Ninh; phía Đông giáp với Biển Đông, phía Bắc giáp xã Vạn Lương, phía Tây giáp xã Xuân Sơn và phía Nam giáp các xã Ninh An, Ninh Thọ, Ninh Sơn thuộc thị xã Ninh Hòa; có 9,8 km đường Quốc lộ 1A, 8,7 km đường sắt chạy qua và có 11 km bờ biển; xã có 06 thôn (Xuân Tự 1, Xuân Tự 2, Hà Già, Xuân Vinh, Xuân Đông và Xuân Tây); trên địa bàn xã có 01 Tu viện Giác Hải, 02 chùa, 03 Tịnh xá và 01 nhà thờ (Vạn Xuân).

Xã Vạn Hưng có nhiều tiềm năng về phát triển về nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và dịch vụ. Diện tích tự nhiên là 5.010,31 ha, trong đó diện tích đất ở nông thôn là 52,23 ha, bình quân 0,0179 ha/01 hộ; diện tích đất nông nghiệp và đất sản xuất toàn xã là 4.185,45 ha, bình quân 0,723 ha/01 hộ.

Toàn xã có 3.030 hộ với 12.835 nhân khẩu; số lao động trong độ tuổi khoảng 7.850 người, chiếm 31,1% tổng dân số, trong đó lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp chiếm khoảng 75% lực lượng lao động của xã; còn lại 25% là lao động trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp, sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ, công chức và viên chức Nhà nước.

Trong thời gian qua, tình hình kinh tế nông nghiệp trên địa bàn xã Vạn Hưng đã đạt được những thành tựu quan trọng và ổn định.

Trong lĩnh vực trồng trọt, năm 2018 tổng diện tích gieo trồng cây hàng năm là 968,7ha/665ha, tổng sản lượng lương thực 4.393,4/3.646 tấn, đạt 120,49% so với kế hoạch đã đề ra. Năm 2019 tổng diện tích gieo trồng cây hàng năm 831,51ha/672 ha, tổng sản lượng lương thực 4.397,16/3.678 tấn, đạt 119,55% so với chỉ tiêu đã đề ra. Tại xã Vạn Hưng hiện nay đang tập trung trồng các loại cây như cây lúa, bắp, cây mỳ, cây mía đường, cây rau màu, cây đậu phộng, đậu xanh, các loài cây ăn quả và đặc biệt tập trung phát triển thâm canh cây tỏi. Năm 2019 diện tích cây tỏi được trồng là 141,41 ha, năng suất đạt 70 tạ/ha, sản lượng bình quân 1.189,2 tấn. Hiện nay xã đang thực hiện mô hình thí điểm trồng cây tỏi Voi (giống tỏi của Nhật Bản) với diện tích hơn 1000m².

Trong lĩnh vực chăn nuôi, xã Vạn Hưng tiếp tục duy trì việc phát triển chăn nuôi các loại gia cầm, gia súc. Năm 2019, trên toàn xã có tổng đàn bò với 820 con (năm 2018 là 751 con); đàn heo 342 con (năm 2018 là 495 con), đàn gà 7.803 con (năm 2018 là 3.570 con); tình hình chăn nuôi ổn định, không xảy ra dịch bệnh trên gia súc, gia cầm.

Trong lĩnh vực lâm nghiệp, với đặc điểm về điều kiện tự nhiên nên trong những năm qua, xã Vạn Hưng chủ yếu tập trung vào trồng hai loại cây là cây bạch đàn và cây keo. Với chức năng và nhiệm vụ của mình Ủy ban nhân dân xã Vạn Hưng đã phối hợp với Kiểm lâm huyện Vạn Ninh thường xuyên triển khai các kế hoạch bảo vệ và phòng cháy, chữa cháy rừng trên địa bàn xã, tuyên truyền vận động các hộ trồng rừng thực hiện tốt công tác phòng, chống cháy rừng và tăng cường công tác quản lý, bảo vệ rừng, đăng ký trồng rừng mới trên địa bàn.

Trong lĩnh vực ngư nghiệp, với đặc điểm là một xã có diện tích tiếp giáp biển khá nhiều, cho nên trong những năm qua, kinh tế ngư nghiệp luôn chiếm một tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu kinh tế của xã. Đối với hoạt động khai thác thủy sản, năm 2019, toàn xã có 343 ghe, thuyền tham gia vào hoạt động đánh bắt thủy sản (năm 2018 là 274 chiếc), sản lượng khai thác trong năm 2019 đạt khoảng 765 tấn (năm 2018 là khoảng 715 tấn). Đối với hoạt động nuôi trồng thủy sản, trên địa bàn xã hiện nay người dân đang tập trung vào việc nuôi các loại hải sản có giá trị kinh tế cao như tôm hùm, cá bớp, ốc hương, cá mú... Năm 2019 tổng diện tích nuôi trồng thủy sản 210,5ha/150ha (năm 2018 là 210,5ha/160ha), tổng sản lượng nuôi trồng thủy sản ước khoảng 1.097,03 tấn (năm 2018 ước đạt khoảng 1.437,5 tấn).

Trong lĩnh vực diêm nghiệp, đây cũng là một ngành nghề truyền thống của địa phương, mặc dù vậy so với các ngành nghề khác, nghề làm muối của người dân tại xã Vạn Hưng vẫn còn khá nhỏ lẻ, sản lượng và giá trị tỷ trọng vẫn còn tương đối thấp. Hiện nay diện tích đưa vào sản xuất muối là 102,3 ha, trong đó diện tích muối kết tinh 29 ha, thu hoạch hàng năm ước đạt 5.800 tấn.

Bên cạnh những kết quả đạt được trên trong lĩnh vực kinh tế nông nghiệp, xã Vạn Hưng vẫn phải đối mặt với những khó khăn và thách thức sau:

Đàn gia súc, gia cầm trên địa bàn xã hiện nay vẫn chỉ tập trung vào các loại vật nuôi như trâu, bò, heo, gà, vịt… Các loại vật nuôi này chỉ mang lại hiệu quả kinh tế tương đối thấp và phụ thuộc nhiều vào sự biến động của thị trường. Trong khi đó, việc tìm ra các vật nuôi có hiệu quả kinh tế cao, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và nhu cầu thị trường vẫn là đòi hỏi bức thiết của người dân của xã.

Với các chương trình, dự án phát triển cây trồng chủ lực như cây tỏi, xã Vạn Hưng đã có nhiều hỗ trợ đối với các hộ dân để phát triển. Tuy vậy, các khó khăn về nơi tiêu thụ, về thương hiệu, về giá bán sản phẩm, về việc đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, về nguồn vốn đầu tư, về kỹ thuật sản xuất vẫn là những vấn đề khiến cho việc phát triển các diện tích cây cây tỏi trên địa bàn xã còn có nhiều khó khăn.

Đối với việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng đang được xã đặc biệt quan tâm. Tuy nhiên việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng lại liên quan tới nhiều điều kiện như cơ sở hạ tầng, đường, điện, kỹ thuật, vốn, thị trường, điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu… Nhiều loại cây trồng trên địa bàn xã mặc dù đang trong thời kỳ phát triển, nhưng đã gặp phải những trở ngại rất lớn về thị trường, về giá cả cạnh tranh, về điều kiện khí hậu, về kỹ thuật sản xuất.

Đối với hoạt động khai thác thủy hải sản, tại địa phương hiện nay đa số người dân vẫn sử dụng các phương tiện đánh bắt như ghe, thuyền có công suất nhỏ, chủ yếu là tàu thân gỗ, với thời gian bám biển tương đối thấp, ngư cụ còn thô sơ, lạc hậu. Chủ yếu đánh bắt tại các vùng biển gần bờ.

Đối với hoạt động nuôi trồng thủy hải sản, với các vật nuôi như ốc hương, cá bớp, cá mú, tôm hùm... cần nguồn đầu tư rất lớn về tài chính và kỹ thuật nuôi cũng như chăm sóc, phòng chống dịch bệnh. Trong khi đó tình trạng ô nhiễm nguồn nước tại các khu vực nuôi trồng thủy hải sản thường xuyên xảy ra, gây ra nhiều thiệt hại cho người nuôi. Hơn nữa, thị trường xuất khẩu lại chủ yếu là sang thị trường Trung Quốc. Sản phẩm xuất khẩu chủ yếu là sản phẩm chưa qua chế biến, sản phẩm tươi sống. Năm 2020, khi đại dịch Covid 19 xuất hiện, thị trường Trung Quốc có nhiều biến động, đã khiến cho rất nhiều hộ nuôi trên địa bàn xã lâm vào tình trạng phá sản.

Với mục tiêu đẩy mạnh phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân trên địa bàn xã. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Vạn Hưng lần thứ XVII nhiệm kỳ 2020-2025 đã xác định mục tiêu tiếp tục xây dựng cơ cấu kinh tế của địa phương chuyển dịch theo hướng Nông-Lâm-Thủy sản; Thương mại-Dịch vụ-Du lịch; Công nghiệp-Tiểu thủ công nghiệp. Trong đó sản xuất Nông-Lâm-Thủy sản bình quân trung bình tăng từ 5% đến 8%/năm (nông nghiệp tăng 5%, khai thác và nuôi trồng thủy sản tăng 7%/năm). Tiếp tục duy trì đạt chuẩn nông thôn mới giai đoạn 2020 đến 2025, tiếp tục phấn đấu có từ 1 đến 2 sản phẩm theo mô hình OCOP (chương trình mỗi xã một sản phẩm). Xây dựng mô hình du lịch nông nghiệp gắn với sản phẩm nông nghiệp đặc trưng của địa phương.

Để thực hiện mục tiêu nêu trên và nhằm nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế nông nghiệp của xã Vạn Hưng trong thời gian tới cần thực hiện một số giải pháp cơ bản như sau:

Thứ nhất, đối với việc xây dựng và thực hiện các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế nông nghiệp của xã Vạn Hưng trong thời gian tới, bao gồm cả kế hoạch ngắn hạn và dài hạn, bên cạnh các chỉ tiêu về kinh tế nông nghiệp mà địa phương đưa ra thì cần xây dựng các giải pháp cụ thể và cần đặc biệt quan tâm đến các phương án phát triển kinh tế nông nghiệp mang tính dự phòng. Bởi khi có các phương án dự phòng có tính dự báo tốt, phù hợp với quy luật thì sẽ giúp xã có được sự chuẩn bị tốt nhất trước sự thay đổi hay biến động về điều kiện thời tiết, về thị trường, về giá cả, về lao động, về dịch bệnh đối với kinh tế nông nghiệp trên địa bàn xã.

Thứ hai, đối với việc giải quyết các khó khăn về thị trường cho các sản phẩm nông, lâm nghiệp, ngư nghiệp của xã Vạn Hưng.

Xã Vạn Hưng cần tiếp tục đẩy mạnh và thường xuyên hướng dẫn người dân trong quá trình sản xuất các sản phẩm nông nghiệp cần phải theo hướng thực hiện các bước theo các tiêu chuẩn như tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP, kỹ thuật SRI…

Cần tiếp tục xây dựng các hợp tác xã, các tổ hợp tác, các mô hình liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Thông qua các mô hình này sẽ giúp người sản xuất tiếp cận thông tin về thị trường, không chỉ ở trên địa bàn mà cả với các tỉnh lân cận, và nếu có thể thì với nước ngoài. Giảm dần việc tiêu thụ các sản phẩm đầu ra chủ yếu dựa vào các thương lái sang thị trường Trung Quốc.

Đẩy mạnh việc chuyển giao công nghệ bảo quản, công nghệ chế biến sau thu hoạch ngay tại các hộ gia đình hoặc tại các hợp tác xã và tổ hợp tác, điều này sẽ giúp giảm việc tiêu thụ sản phẩm ở dạng sơ chế, qua đó nâng cao giá trị của các sản phẩm của người dân lên. Đồng thời giải quyết được khó khăn trước mắt khi chưa có điều kiện xây dựng nhà máy chế biến sản phẩm sau thu hoạch.

Ủy ban nhân dân xã cần tiếp tục tăng cường các hoạt động xúc tiến quảng bá các sản phẩm. Khi các sản phẩm trên địa bàn xã đã có thương hiệu, thì cần tiếp tục củng cố vị trí thương hiệu cho các sản phẩm, kể cả sản phẩm cũ và mới, trong đó trú trọng đến các các sản phẩm nông sản, thủy sản là thế mạnh của xã Vạn Hưng.

Thứ ba, đối với ngành trồng trọt trên địa bàn xã, ngoài các loại cây trồng chủ lực mà chính quyền địa phương đang tập trung phát triển, địa phương cần nghiên cứu những nơi có điều kiện thổ nhưỡng tốt và phù hợp với việc trồng và phát triển các loại cây rau sạch, cây hương liệu, cây cảnh, cây hoa và cây dược liệu... Bởi đây là các loại cây đang có thị trường rất rộng mở.

Thứ tư, cần tiếp tục đổi mới phương thức chăn nuôi phát triển theo hướng trang trại, áp dụng công nghệ cao trong chăn nuôi và nhân giống, ưu tiên phát triển chăn nuôi như: lợn, gà, vịt và trâu. Ngành nông nghiệp xã cần thường xuyên hướng dẫn người dân về kỹ thuật chọn giống, thuốc thú y, phòng trị dịch bệnh, kỹ thuật chăn nuôi an toàn sinh học. Giúp người dân thay đổi thói quen chăn nuôi truyền thống.

Thứ năm, trên địa bàn xã, chính quyền cần tích cực lựa chọn và xây dựng những mô hình kinh tế, điển hình kinh tế có hiệu quả cao. Đồng thời có các chủ trương, chính sách để nhân rộng các mô hình, điển hình kinh tế đó. Qua đó người dân thấy được hiệu quả từ mô hình kinh tế đó mà học tập và làm theo.

Thứ sáu, đối với hệ thống dịch vụ tín dụng dành cho kinh tế nông nghiệp của xã, địa phương cần có những kiến nghị đối với cấp trên và các cơ quan liên quan nhằm tăng thời gian vay vốn cho người dân để người vay vốn có đủ thời gian để thực hiện các dự án phát triển kinh tế nông nghiệp của mình. Đi liền với đó, chính quyền địa phương cần nghiên cứu và xây dựng các phương án phát triển kinh tế nông nghiệp phù hợp với đặc điểm của địa phương. Qua đó người vay vốn có thể dựa vào các phương án đó mà sử dụng nguồn vốn vay một cách có hiệu quả kinh tế cao nhất.

Thứ bảy, đối với ngành đánh bắt và nuôi trồng thủy hải sản, địa phương cần có nhiều sự quan tâm và hỗ trợ về nguồn vốn để ngư dân có điều kiện đóng thêm các tàu vỏ thép có trang thiết bị đánh bắt hiện đại để có thể vươn tới những ngư trường có sản lượng hải sản cao. Cần tiếp tục hỗ trợ người dân về kỹ thuật nuôi và chăm sóc các loại thủy hải sản có giá trị kinh tế cao. Tiếp tục quy hoạch lại diện tích nuôi trồng để đảm bảo phòng chống dịch bệnh và ô nhiễm nguồn nước.

 Như vậy, có thể nói, kinh tế nông nghiệp có vị trí và vai trò vô cùng quan trọng đối với xã Vạn Hưng, việc nghiên cứu và thực hiện các giải pháp trên đây sẽ có ý nghĩa và vai trò vô cùng to lớn đối với việc phát triển kinh tế nông nghiệp nói riêng và kinh tế xã hội nói chung của xã Vạn Hưng, huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa./.