MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT TRIỂN NHÃN HIỆU TẬP THỂ

BƯỞI DA XANH KHÁNH VĨNH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG

ThS. Trần Thị Ngọc Linh
Giảng viên Khoa Xây dựng Đảng

Phát triển cây bưởi da xanh là định hướng chung của ngành nông nghiệp tỉnh Khánh Hòa trong quy hoạch tổng thể phát triển nông, lâm, ngư nghiệp tầm nhìn đến năm 2025. Mục tiêu là chuyển đổi cây trồng mang lại hiệu quả kinh tế cao ở một số vùng phù hợp, trong đó các huyện miền núi Khánh Vĩnh, Khánh Sơn ưu tiên phát triển cây ăn quả và cây công nghiệp.

Khánh Vĩnh là một trong hai huyện miền núi của tỉnh Khánh Hòa với số dân gần 40 nghìn người, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 73%. Với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu phù hợp với các giống cây có múi, nhất là giống bưởi da xanh nên loại cây trồng này đã nhanh chóng phát triển rộng trên địa bàn Khánh Vĩnh. Tuy mới đưa vào trồng những năm gần đây, nhưng bưởi da xanh ở Khánh Vĩnh đã phát huy hiệu quả kinh tế, có chất lượng cao và được thị trường trong và ngoài tỉnh tiêu thụ tốt. Bưởi da xanh ở đây có chất lượng đặc biệt: ngọt, nhiều nước, ruột đỏ, da xanh, bóng và vỏ mỏng. Bình quân, sản lượng bưởi da xanh đạt từ 40 đến 50 kg/cây, giá bán 30.000 đến 40.000 đồng/kg, thị trường tiêu thụ ổn định nên thu nhập của người trồng bưởi tương đối cao. Với những thành quả này, Khánh Vĩnh đang hy vọng trở thành một vùng cây đặc sản bưởi da xanh nổi tiếng.

Theo thống kê, huyện Khánh Vĩnh hiện có trên 502,91 héc ta trồng bưởi da xanh (theo báo cáo của Phòng NN&PTNT Khánh Vĩnh năm 2019), tập trung chủ yếu ở các xã Khánh Phú, Khánh Đông, Khánh Bình, Khánh Hiệp, Khánh Trung, Khánh Nam, Sông Cầu,... Để tạo điều kiện phát triển thương hiệu và nâng cao chất lượng của bưởi da xanh, huyện Khánh Vĩnh đã phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh thực hiện đề tài “Phát triển cây Bưởi da xanh theo tiêu chuẩn VietGap tại Khánh Hòa”. Đến nay, đã có 85 héc ta bưởi da xanh với 54 hộ được cấp chứng nhận VietGap. Từ kết quả này, địa phương đã tiếp tục mở rộng diện tích bưởi da xanh theo hướng VietGap, tạo thành vùng sản xuất tập trung, ổn định năng suất và chất lượng cây trồng.

Dự án xây dựng nhãn hiệu tập thể cho cây bưởi da xanh trồng tại Khánh Vĩnh được thực hiện từ tháng 7/2017, nhằm mục tiêu tạo lập công cụ sở hữu trí tuệ cho sản phẩm này; hỗ trợ để quản lí và khai thác hiệu quả thương hiệu, nhãn hiệu. Từ đó, định hướng cho huyện trong việc kiểm soát chất lượng, hoạt động trồng và thu hoạch nông sản. Tháng 6/2019, Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã cấp Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu tập thể cho sản phẩm “Bưởi da xanh Khánh Vĩnh”. Hội Nông dân huyện Khánh Vĩnh đứng tên là chủ sở hữu nhãn hiệu tập thể.

Sau khi có được thương hiệu sẽ là cơ hội lớn để sản phẩm bưởi da xanh được nhiều thị trường, người dân biết đến hơn, từ đó mở rộng cơ hội tiêu thụ, góp phần làm gia tăng giá trị thương phẩm của quả bưởi, từng bước quảng bá sản phẩm rộng rãi trên thị trường, làm cơ sở để quy hoạch và phát triển vùng trồng bưởi ở Khánh Vĩnh trên quy mô rộng và chuyên nghiệp hơn. Thông qua đó, người dân có điều kiện để tăng gia sản xuất, mở rộng quy mô trồng, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa vào trong sản xuất. Mặt khác, hình thành và nâng cao được nhận thức của mọi người về giá trị của tài sản trí tuệ, từ đó họ gắn kết nhau cùng xây dựng, bảo vệ và phát triển nhãn hiệu tập thể cho sản phẩm đặc thù của địa phương mình; tạo công ăn, việc làm cho nhiều lao động tại địa phương, tăng thu nhập cho các hộ sản xuất và tăng nguồn thu ngân sách cho địa phương.

Về lâu dài, khi duy trì và phát triển nhãn hiệu “Bưởi da xanh Khánh Vĩnh”, cần phải ngăn ngừa tình trạng một số thương lái trà trộn, nhái bưởi khác vào bưởi da xanh Khánh Vĩnh để bán cho khách hàng, làm giảm chất lượng cũng như uy tín bưởi da xanh huyện Khánh Vĩnh.

Song song với việc xây dựng nhãn hiệu tập thể Bưởi da xanh Khánh Vĩnh, cơ chế quản lý nhãn hiệu, điều kiện sử dụng nhãn hiệu, cấp, thu hồi, sửa đổi giấy chứng nhận đủ điều kiện sử dụng nhãn hiệu, quyền hạn, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan đến việc sử dụng và quản lý nhãn hiệu tập thể “Khánh Vĩnh” cho trái bưởi da xanh cũng được đơn vị chủ quản đưa ra.

Những kết quả đạt được trong việc xây dựng và triển khai dự án thương hiệu bưởi da xanh Khánh Vĩnh là một thành công lớn của cả cấp chính quyền và người nông dân địa phương, phù hợp với đòi hỏi của thị trường hiện nay. Tuy nhiên, việc công bố thương hiệu mới chỉ là kết quả bước đầu. Trong thời gian tới, các tập thể, hộ sản xuất cần tập trung duy trì và phát triển thương hiệu bền vững.

Trên thực tế, một số khó khăn vẫn còn tồn tại trong canh tác cây bưởi da xanh của người dân ở địa phương. Trước hết phải kể đến là vốn đầu tư sản xuất của người dân còn hạn chế, điều này dẫn đến hệ quả của việc đầu tư manh mún, nhỏ lẻ, kéo theo chất lượng sản phẩm không đạt yêu cầu và không có độ đồng đều, gây ảnh hưởng đến uy tín chung của vùng khi sản phẩm phân phối ra thị trường. Về mặt kỹ thuật công nghệ, hạn chế từ khâu chủ động nguồn giống, các sản phẩm gia tăng của sản phẩm chưa được chú trọng đầu tư, nghiên cứu, chuyển giao ứng dụng từ phía cơ quan chức năng lẫn người dân. Trong hoạt động quảng bá sản phẩm, từ trước đến nay hoạt động này chỉ dựa trên yếu tố cảm nhận của người mua, thông tin chào hàng của người bán, công tác quảng bá hầu như bị bỏ ngõ. Hiện nay, mặt hàng bưởi da xanh Khánh Vĩnh chỉ dừng lại ở mức đáp ứng tiêu thụ trong tỉnh và một số tỉnh thành khác, chưa được xuất khẩu sang các nước theo đường chính ngạch.

Đứng trước những khó khăn trên, để phát triển bền vững cây bưởi da xanh Khánh Vĩnh theo chuỗi giá trị, trong thời gian tới cần tập trung các vấn đề:

- Đẩy mạnh chỉ đạo, tổ chức thực hiện trồng theo quy hoạch, kế hoạch đã phê duyệt, chú trọng phát triển các vùng sản xuất tập trung, tránh manh mún, tràn lan.

- Cần cụ thể hóa các chính sách và đơn giản hóa các thủ tục về vốn vay nhằm giúp bà con nông dân có điều kiện tăng gia sản xuất, mạnh dạn đầu tư ứng dụng công nghệ mới để phát triển sản phẩm.

- Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối, chính sách; vận động, hướng dẫn người dân triển khai sản xuất, đảm bảo đạt hiệu quả tốt; chú trọng phát huy vai trò và tính tích cực của người nông dân.

- Tiếp tục đẩy mạnh công tác ứng dụng, chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, khoa học công nghệ vào sản xuất cây trồng. Đặc biệt chú trọng tổng kết các mô hình thâm canh cây bưởi hiệu quả trên địa bàn. Tăng cường ứng dụng công nghệ cao vào các khâu của quá trình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap (sử dụng giống sạch bệnh, tưới nước tiết kiệm, tỉa cành, tạo tán, phòng trừ sâu bệnh bằng thuốc bảo vệ thực vật sinh học, bao quả,…) để tăng năng suất, chất lượng, an toàn thực phẩm và nâng cao hiệu quả sản xuất.

- Đồng thời với đó, cần tập trung chỉ đạo tổ chức sản xuất mặt hàng bưởi da xanh theo hướng hàng hóa, hiện đại. Sản xuất theo chuỗi liên kết từ trồng - sơ chế, chế biến - tiêu thụ; đẩy mạnh phát triển sản xuất theo hướng trang trại, gia trại quy mô thích hợp; khắc phục hoạt động kém hiệu quả của các hợp tác xã hiện tại, đồng thời có sự đổi mới để đẩy mạnh hoạt động thực sự hiệu quả.

- Tích cực thu hút các doanh nghiệp đầu tư trồng, chế biến tại chỗ theo hướng doanh nghiệp vừa có vùng trực tiếp sản xuất vừa ký hợp đồng liên kết tiêu thụ với các hợp tác xã, trang trại; đầu tư, phát triển công nghiệp sơ chế, chế biến sản phẩm từ cây bưởi; xây dựng kết cấu hạ tầng hệ thống thu mua, sơ chế, chế biến, bảo quản và tiêu thụ gắn với vùng sản xuất, dần dần nâng cao giá trị của sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ.

- Hướng dẫn người dân mua giống tại các cơ sở đảm bảo chất lượng. Tăng cường hỗ trợ sản xuất giống tại chỗ, tiến hành bình tuyển cây đầu dòng, vườn đầu dòng, hướng dẫn xây dựng vườn ươm đủ tiêu chuẩn, có khả năng cung ứng giống cho địa phương và cả tỉnh.

- Bên cạnh đó tăng cường công tác xúc tiến thương mại, làm tốt công tác giới thiệu, quảng bá sản phẩm tại các Hội chợ do Hội nông dân tỉnh, Trung tâm xúc tiến thương mại tỉnh và một số đơn vị tổ chức; phối hợp với cơ quan chức năng phát triển hình thức truy xuất nguồn gốc sản phẩm, phấn đấu cơ bản bưởi đặc sản bán ra thị trường phải có tem truy xuất nguồn gốc; nghiên cứu, đề xuất hình thức quản lý thương hiệu bưởi đặc sản có hiệu quả,... Phối hợp với cơ quan chức năng trong việc quản lý tốt thị trường kinh doanh các sản phẩm từ cây bưởi da xanh, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm thương hiệu, bán hàng giả, hàng kém chất lượng.

- Kịp thời có những biện pháp nhanh, hiệu quả trong phòng, chống , khắc phục những hậu quả từ tác động của thiên tai, dịch bệnh lên cây bưởi.

Trong tương lai, khi giải quyết được căn cơ các vấn đề nói trên, không những sản phẩm “Bưởi da xanh Khánh Vĩnh” được mở rộng từ diện tích vùng trồng cho đến thời vụ trồng; đa dạng về hình thức sản phẩm cho đến tính ổn định chất lượng của sản phẩm, giá thành, khắc phục được bài toán “được mùa mất giá, được giá mất mùa” mà còn có thể mở rộng thị trường tiêu thụ cả trong và ngoài nước, để nhãn hiệu tập thể “Bưởi da xanh Khánh Vĩnh” ngày càng vươn xa./.