MỘT SỐ GIẢI PHÁP THU GOM, VẬN CHUYỂN, XỬ LÝ RÁC THẢI
SINH HOẠT TRÊN ĐỊA BÀN XÃ NINH THỌ - THỊ XÃ NINH HOÀ

ThS. Đỗ Thị Ánh Nguyệt
Khoa Nhà nước & Pháp luật

Ninh Thọ là một xã ven biển nằm ở phía Đông Bắc của thị xã Ninh Hoà, là xã có lợi thế về kinh tế nông nghiệp.  Diện tích tự nhiên là 26,88 km², trong đó 80% là đồng bằng. Dân số của xã tính đến tháng 01/2022 là 2.380 hộ, hơn 9.436 người. Xã Ninh Thọ có 08 thôn, bao gồm một trung tâm mua bán, giao thương quy mô 02 xã, 02 trường THPT, 01 trường THCS, 02 trường Tiểu học và 01 trường Mầm non tập trung. Toàn xã đã hoàn thành 98% hệ thống giao thông bê tông hóa xi măng, 70% hệ thống chiếu sáng đường giao thông. Tổng số người trong độ tuổi lao động là 6000 người chiếm 63,5% dân số.

1. Rác thải sinh hoạt gia tăng gây “áp lực” cho công tác thu gom, xử lý

Với quá trình đô thị hóa cùng sự tăng trưởng kinh tế và gia tăng dân số khiến rác thải sinh hoạt trên địa bàn xã hiện nay ngày càng gia tăng về số lượng, đa dạng về chủng loại. Trong khi đó công tác thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu; tình trạng vứt rác bừa bãi không đúng quy định vẫn còn khá phức tạp và phổ biến, gây ô nhiễm môi trường, có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến sức khoẻ của người dân.

Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, mỗi người dân thải khoảng 0,1kg rác/ngày. Với quy mô dân số hiện nay, toàn xã mỗi ngày có hơn 10 tấn rác thải sinh hoạt. Trong năm 2021, theo ước tính của chính quyền địa phương, khối lượng rác thải trung bình 01 tuyến đường là 01 tấn/tuần. Ở Chánh Thanh - Ninh Điền số lượng rác thải sinh hoạt 01 năm lên đến khoảng 5 tấn; lượng chất thải rắn (vỏ sò, vỏ ốc,…) vẫn còn khá nhiều ở thôn Xuân Mỹ,... nhìn chung, số lượng rác thải ngày càng lớn, đa dạng về chủng loại và phát sinh chủ yếu trong quá trình sinh hoạt của các hộ gia đình, từ cơ quan, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ,... đáng chú ý, hiện nay trên địa bàn xã vẫn xuất hiện nhiều điểm tập kết rác tự phát gây ô nhiễm và mất mỹ quan nên gia tăng áp lực cho công tác thu gom, xử lý.

Ngã tư Đá Bàn (Lạc Ninh) & đường STX ( Xuân Mỹ) xã Ninh Thọ

Nguồn ảnh: Võ Thành Minh

Nhận thấy tầm quan trọng của công tác thu gom, xử lý rác thải, trong thời gian qua dưới sự chỉ đạo của Đảng uỷ, các ban, ngành Đoàn thể đã phối hợp với UBND xã triển khai các biện pháp xử lý như chôn lắp, đốt, kiểm tra, kiểm soát các điểm tập kết rác, tuy nhiên vẫn chưa giải quyết dứt điểm. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương cũng đã xây dựng, triển khai phương án thu phí để phục vụ cho dịch vụ vận chuyển rác thải về điểm tập kết, xử lý tập trung nhưng công tác này còn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ thu thấp, dẫn đến nguồn kinh phí thiếu hụt, chỉ đủ chi phí trả cho dịch vụ vận chuyển và bốc rác lên xe chuyên chở.

Nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên, trước hết là do ý thức của một bộ phận không nhỏ người dân về chấp hành Luật Bảo vệ môi trường, chưa có thói quen phân loại rác thải tại nhà; công tác tuyên truyền cũng chưa được chú trọng đúng mức, chưa tạo được sự chuyển biến trong nhận thức và hành động của người dân; công tác chỉ đạo, hoạt động thu gom rác thải hiệu quả chưa cao; chưa được thực hiện thường xuyên, thiếu các biện pháp khuyến khích, tạo động lực cho người dân thực hiện công tác này. Bên cạnh đó, địa phương chưa có điểm tập kết và xử lý rác tập trung, hầu hết phải vận chuyển rác thải sinh hoạt đến các điểm xử lý lớn tại thị xã Ninh Hoà; nguồn kinh phí đầu tư còn hạn hẹp; phương tiện, trang thiết bị và lực lượng tham gia công tác thu gom, vận chuyển vẫn chưa đảm bảo nhu cầu; chưa có cơ chế bắt buộc và các biện pháp chế tài khi người dân vi phạm quy định nộp phí. Trong khi đó, nguồn ngân sách cấp xã mỗi năm hỗ trợ cho công tác này là 14 triệu đồng/năm; Hơn nữa, cùng với sự phát triển về kinh tế, gia tăng về dân số và sự lãng phí tài nguyên trong thói quen sinh hoạt của con người nên lượng rác thải ngày một tăng lên.

2. Tăng cường giải pháp thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt

Xuất phát từ nhu cầu thiết yếu để đảm bảo môi trường, đảm bảo chất lượng cuộc sống của người dân trên địa bàn. UBND xã Ninh Thọ cần tăng cường một số giải pháp thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt trong thời gian tới, cụ thể:

Trước hết, cần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ Đảng, Chính quyền địa phương; phối hợp với Mặt trận, các ban ngành Đoàn thể trong công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về bảo vệ môi trường để nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân về phòng ngừa, giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế và xử lý chất thải sinh hoạt, rác thải nhựa khó phân hủy, tạo ra những thay đổi trong nhận thức và hành động của người dân; nâng cao ý thức tự giác thực hiện phân loại rác thải sinh hoạt tại nguồn, đổ rác thải sinh hoạt đúng giờ, đúng nơi quy định, tạo điều kiện tối đa cho phương tiện, người thực hiện thu gom, hình thành lối sống thân thiện môi trường.

Thứ hai, theo thẩm quyền kiên quyết xử lý triệt để những vi phạm vứt rác thải không đúng nơi quy định; ngăn chặn kịp thời các bãi chôn lấp rác tự phát. Từng bước xóa bỏ các bãi rác tự phát, bãi rác tạm. Đồng thời, xây dựng hoặc cải tạo, nâng cấp các bãi chôn lấp chất thải để đảm bảo yêu cầu vệ sinh và đảm bảo môi trường.

Thứ ba, xây dựng kế hoạch và từng bước triển khai hiệu quả chương trình phân loại chất thải sinh hoạt tại nguồn; tăng cường khả năng phân loại, tái chế, tái sử dụng và ủ phân compost nhằm giảm tối đa lượng rác thải được xử lý bằng hình thức chôn lấp trực tiếp.

Thứ tư, tăng cường huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn vốn về đầu tư; tăng cường xã hội hoá cho công tác bảo vệ môi trường và thu gom rác thải; tăng cường nguồn lực tài chính, tranh thủ các nguồn ngân sách cấp trên hỗ trợ thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về nông thôn mới. Đồng thời, huy động nguồn lực và sự tham gia của cộng đồng dân cư trong quản lý, giám sát và thực hiện việc thu gom, xử lý chất thải sinh hoạt trên địa bàn.

Thứ năm, tiếp tục rà soát, xây dựng và điều chỉnh giá dịch vụ thu gom, vận chuyển rác thải; đồng thời, cần có các biện pháp, cách thức để phát hiện, xử lý hành chính các trường hợp xả thải ra môi trường theo quy định của pháp luật và quy ước hương ước của các thôn trên địa bàn.

Như vậy, để triển khai thực hiện có hiệu quả công tác thu gom, xử lý rác thải sinh hoạt trên địa bàn xã Ninh Thọ trong thời gian tới rất cần sự quyết tâm của Đảng uỷ, chính quyền địa phương, các ban ngành Đoàn thể và sự hỗ trợ, đồng hành của các cá nhân, tổ chức và cộng đồng dân cư trên địa bàn toàn xã./.