Huyện Khánh Sơn phát triển nông nghiệp cây ăn trái sạch,

sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP

ThS. Trần Hoàng Hà - Phó Hiệu trưởng

Khánh Sơn là huyện miền núi nằm phía Tây Nam của tỉnh Khánh Hòa, cách thành phố nha Trang hơn 100km. Huyện có 1 thị trấn và 7 xã với diện tích khoảng 336 Km2 và 26.732 người (trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 71,55%). Những năm gần đây, đời sống Nhân dân trên địa bàn huyện ngày càng được nâng cao, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ổn định. Tình hình kinh tế - xã hội phát triển theo đúng định hướng, cơ cấu kinh tế phát triển theo hướng Nông nghiệp - Thương mại, dịch vụ, du lịch - Công nghiệp. Đặc biệt nông nghiệp tiếp tục đóng vai trò quan trọng, là trụ đỡ chính của kinh tế huyện, nông dân thích ứng nhanh với cơ chế thị trường, ứng dụng công nghệ hiện đại vào phục vụ sản xuất. Huyện xác định, phát triển cây ăn quả có giá trị kinh tế cao theo hướng nông nghiệp sạch, công nghệ cao, là một trong những “chìa khóa” để xóa nghèo cho người dân, trong đó sầu riêng là cây trồng chủ lực; gắn phát triển nông nghiệp với du lịch. Nhờ vậy, diện mạo của huyện miền núi Khánh Sơn đang dần thay đổi, người dân lựa chọn và phát triển đúng định hướng với những cây ăn quả có giá trị cao.

Khánh Sơn có khí hậu mát mẻ, ôn hòa, đất đai thích hợp với các loại cây ăn trái có giá trị kinh tế cao như sầu riêng, bưởi da xanh, măng cụt, mía tím, mít nghệ. Huyện đang tập trung phát triển nông nghiệp cây ăn trái sạch, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP. Các sản phẩm có chỉ dẫn địa lý, nguồn gốc xuất xứ để từng bước hình thành chuỗi liên kết nông sản an toàn từ sản xuất đến tiêu thụ nhằm đem lại giá trị kinh tế cao. Nông nghiệp phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, nông dân tập trung chuyển đổi cây trồng, vật nuôi, khai thác tiềm năng thế mạnh của địa phương. Nhiều mô hình kinh tế nông nghiệp mang lại hiệu quả cao, góp phần tạo công ăn việc làm và nâng cao đời sống cho bà con. Năm 2021, toàn huyện có 3.428 hộ đạt danh hiệu sản xuất kinh doanh giỏi, chiếm 85% số nông hộ, trong đó có 42 hộ đạt danh hiệu sản xuất kinh doanh giỏi cấp Trung ương, 184 hộ đạt danh hiệu sản xuất kinh doanh giỏi cấp tỉnh, 569 hộ đạt danh hiệu sản xuất kinh doanh giỏi cấp huyện và 2.633 hộ đạt danh hiệu sản xuất kinh doanh giỏi cấp cơ sở.

Trong những năm qua, dưới sự chỉ đạo của Huyện ủy và Ủy ban nhân dân huyện, các cấp ngành đã tổ chức tuyên truyền về chuyển đổi cơ cấu cây trồng hướng đến sản xuất hàng hóa theo tiêu chuẩn VietGap; tập huấn chuyển giao tiến bộ khoa học kỹ thuật, ứng dụng kỹ thuật mới, giống mới trong canh tác cho nông dân; xây dựng các mô hình, điển hình và tổ chức tham quan học tập điển hình trong sản xuất kinh doanh giỏi trên địa bàn; tham gia trưng bày, giới thiệu và mua bán sản phẩm nông nghiệp của huyện tại các hội chợ của tỉnh và của Trung ương tổ chức; đẩy mạnh công tác đào tạo nghề, hỗ trợ sinh kế cho người dân; kết hợp với Ngân hàng chính sách xã hội và Quỹ Hỗ trợ nông dân giúp cho người dân vay vốn sản xuất kinh doanh…

Đa số các xã, thị trấn ở huyện Khánh Sơn đã thành lập tổ hợp tác và hợp tác xã, được huyện cấp chứng chỉ nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc sản phẩm để các tổ hợp tác và hợp tác xã dán lên sản phẩm của địa phương mình. Các tổ hợp tác đã liên kết người dân với nhau trong sản xuất và tiêu thụ nông phẩm. Toàn huyện có 21 tổ hợp tác với 275 nông hộ thành viên. Phần lớn các hợp tác xã, tổ sản xuất nông sản ở Khánh Sơn đều được kiểm định chất lượng VietGAP. Nhiều hộ đã đưa các loại máy móc nông nghiệp tiên tiến vào sản xuất thay thế sức người như máy làm bồn sầu riêng, máy bơm thuốc bảo vệ thực vật, hệ thống tưới nước tự động, máy xay cà phê tươi, máy tuốt hồ tiêu… Một số người dân mạnh dạn chuyển đổi phát triển trang trại cây ăn trái gắn với làm du lịch, nuôi yến.

Toàn huyện đã phát triển tổng diện tích gieo trồng đạt 4.263 ha, trong đó 1.908 ha sầu riêng, sản lượng đạt khoảng 9.000 tấn; 752 ha chuối, sản lượng 3.881 tấn; 345 ha bưởi da xanh, sản lượng gần 1.000 tấn; 71 ha chôm chôn, sản lượng gần 100 tấn. Các loại cây ăn quả khác như: măng cụt, mít nghệ, cam, quýt đường, bơ Booth có diện tích khoảng 455 ha, sản lượng đạt gần 240 tấn; cây mía tím có 236 ha, sản lượng đạt hơn 11.100 tấn. Sầu riêng và nhiều loại cây ăn quả khác đang được nông dân sản xuất sạch, áp dụng theo chuẩn VietGAP. Ước tính tổng sản lượng thu hoạch các loại cây ăn quả trong 7 tháng đầu năm 2022 đạt 18.000 tấn; trong đó, sầu riêng 12.000 tấn, măng cụt 45 tấn, mít 45 tấn, bưởi da xanh 600 tấn, chuối 4.500 tấn, chôm chôm 100 tấn, quýt 80 tấn... Trên địa bàn huyện đã hình thành một số vùng sản xuất cây ăn quả như: sầu riêng tại Sơn Bình, Sơn Lâm; mía tím tại Ba Cụm Bắc, Sơn Hiệp, Tô Hạp; chuối mốc tại Sơn lâm, Thành Sơn…

Sầu riêng Khánh Sơn cho quả to, vỏ mỏng, thơm ngon, cơm vàng, hạt lép đã được Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu "Sầu riêng Khánh Sơn" và được Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển nông thôn bình chọn là Thương hiệu Vàng nông nghiệp Việt Nam, được người tiêu dùng tin tưởng chọn lựa. Có 254ha của 2 hợp tác xã, 8 tổ hợp tác ở 8/8 xã, thị trấn của huyện được công nhận sâu riêng đạt chuẩn VietGAP, với sản lượng cung cấp ra thị trường trong năm nay hơn 2.500 tấn. Đại diện Tổ hợp tác cây ăn quả Sơn Trung, xã Sơn Trung, huyện Khánh Sơn cho biết, Tổ hợp tác có 27 ha đang trồng theo hướng nông nghiệp hiện đại, công nghệ cao. Nhờ đó, sầu riêng đảm bảo chất lượng và nâng cao thu nhập cho nông dân. Năm nay, do có mưa ở giai đoạn sầu riêng trổ hoa, sản lượng không cao như mong đợi của người dân, bù lại sầu riêng được giá nên người dân phấn khởi.

Mía tím cũng là một sản phẩm chủ lực của địa phương, đã có 5ha mía tím đạt chuẩn VietGAP, cho năng suất cao, đem lại thu nhập ổn định cho nông dân. Phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện thường xuyên phối hợp với Hội Nông dân và chính quyền các xã tuyên truyền cho người dân về chuyển đổi cây trồng vật nuôi, tập huấn chuyển giao kỹ thuật trồng, chăm sóc cây mía tím cho người dân, đồng thời khuyến cáo trồng xen cây họ đậu, ngô để duy trì độ phì nhiêu cho đất.

Thực hiện chủ trương của huyện, người dân Khánh Sơn đã thực hiện chuyển đổi cơ cấu cây trồng trong sản xuất nông nghiệp để tạo lập thành những vườn cây, vùng chuyên canh cây ăn trái đặc sản có giá trị kinh tế, mang lại thu nhập ổn định cho người dân, được người tiêu dùng và thị trường trong và ngoài tỉnh biết đến. Để tiếp tục phát huy thế mạnh trong lĩnh vực nông nghiệp, huyện đã xây dựng đề án chuyển đổi, phát triển ngành Nông nghiệp theo hướng: Chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang tư duy “kinh tế nông nghiệp”, sản xuất các sản phẩm nông nghiệp có giá trị cao, đa dạng theo chuỗi giá trị, phù hợp với yêu cầu của thị trường; chuyển từ chuỗi liên kết cung ứng nông sản sang chuỗi liên kết giá trị ngành hàng. Cùng với đó, chuyển đổi từ sản xuất nông nghiệp chú trọng tăng sản lượng sang nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, sinh thái, bền vững; chuyển từ phát triển đơn ngành sang tích hợp đa ngành, từ một giá trị sang tích hợp nhiều giá trị; chuyển từ hỗ trợ đầu vào sang vừa hỗ trợ đầu vào, vừa chú trọng hỗ trợ, kết nối đầu ra… Ngoài ra, phát triển ngành Nông nghiệp gắn với phát triển du lịch sinh thái, du lịch canh nông, du lịch tìm hiểu văn hóa - nghỉ dưỡng, trải nghiệm tại địa phương.

Trên cơ sở triển khai Chương trình mỗi xã một sản phẩm (chương trình OCOP), huyện đã tập trung xây dựng và phát triển các thương hiệu riêng của từng xã; phát triển nông nghiệp sạch, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, có chỉ dẫn địa lý, nguồn gốc xuất xứ và từng bước hình thành chuỗi liên kết nông sản an toàn từ sản xuất đến tiêu thụ nhằm đem lại giá trị kinh tế cao; đẩy mạnh việc quảng bá các thương hiệu nông sản của địa phương đến người tiêu dùng. Trồng cây theo tiêu chí xanh - sạch - không dùng hóa chất. Đây là điều kiện tiên quyết để thị trường đón nhận nông phẩm sạch của chúng của huyện. Hiện người nông dân đang tiếp tục vừa học vừa làm nâng cao quy cách đóng gói sản phẩm, mã QR… để mặt hàng đặc sản miền núi Khánh Sơn sớm sẽ có giá trị bền vững trên thị trường, tránh tình trạng vào vụ mất giá.

Trong thời gian tới, ngành Nông nghiệp Khánh Sơn xác định mục tiêu sẽ tập trung hỗ trợ để chuyển đổi cây trồng có hiệu quả kinh tế thấp sang cây trồng có hiệu quả kinh tế cao, với mục tiêu từ nay đến năm 2030 sẽ chuyển đổi 888ha cây trồng; đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, nhất là xây dựng các vùng trồng cây ăn quả ứng dụng nông nghiệp công nghệ cao, với tổng diện tích đến năm 2030 đạt 1.860ha.

Để đạt mục tiêu đó, huyện cần tập trung thực hiện các giải pháp: tiếp tục củng cố, phát triển hợp tác xã, tổ liên kết; xây dựng chuỗi giá trị cho các sản phẩm nông sản chủ lực như trái cây tươi, mía tím và các sản phẩm chế biến từ trái cây, mía tím; thu hút các nguồn vốn đầu tư xây dựng các cơ sở chế biến nông, lâm sản trên địa bàn; chú trọng xây dựng thương hiệu sản phẩm đặc trưng của địa phương theo chương trình OCOP; hoàn thiện tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, bao bì nhãn mác gắn với truy xuất nguồn gốc sản phẩm; tăng cường xúc tiến thương mại, quảng bá, phát triển và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm; xây dựng các mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu; đầu tư xây dựng, nâng cấp cơ sở hạ tầng phục vụ phát triển nông nghiệp; đào tạo nguồn nhân lực cho ngành này; từng bước ứng dụng chuyển đổi số, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp địa phương./.