Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để đổi mới phương thức quản trị quốc gia trong kỷ nguyên mới[1]. Đối với chính quyền địa phương hai cấp - mô hình đã vận hành tại Khánh Hòa từ ngày 01/7/2025 - chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông không còn là yêu cầu kỹ thuật thuần túy, mà là điều kiện tiên quyết để cấp xã đảm đương khối lượng công việc lớn hơn trước, đúng phương châm “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”. Xã Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa là một trường hợp thực tiễn cụ thể để nhận diện quá trình này: từ tỷ lệ hồ sơ trực tuyến chỉ đạt hơn 50% cuối năm 2025, đến giữa năm 2026 xã đã đạt gần 99% hồ sơ tiếp nhận trực tuyến, được xếp loại Tốt trên Bộ chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp của Cổng Dịch vụ công quốc gia.

Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình chuyển đổi số trong giải quyết TTHC tại xã Vạn Ninh vẫn còn một số hạn chế. Trong 5.005 hồ sơ đã giải quyết, còn 668 hồ sơ quá hạn (chiếm 13,3%), tập trung ở lĩnh vực đất đai (641 hồ sơ)². Một số hệ thống thông tin giải quyết TTHC của Bộ, ngành (Bộ Tư pháp, Bộ Y tế, Bộ Công Thương) chưa đồng bộ hoặc chưa có chức năng thống kê đầy đủ, khiến cán bộ một cửa phải thao tác song song trên nhiều phần mềm; một số hồ sơ trực tuyến của Bộ Tài chính không qua bộ phận một cửa mà chuyển thẳng đến phòng chuyên môn, làm bộ phận một cửa không kiểm soát được đầu vào². Một bộ phận người dân, nhất là người cao tuổi, không có tài khoản VNeID nên phải nhờ người thân nộp hồ sơ hộ, dẫn đến sai lệch thông tin chủ hồ sơ, ảnh hưởng chỉ tiêu hồ sơ trực tuyến toàn trình². Việc số hóa hồ sơ cũng gặp vướng mắc kỹ thuật: một hồ sơ nhiều file nhưng chỉ một file lỗi không ký số được thì cả hồ sơ không được tính là đã số hóa, khiến tỷ lệ số hóa không phản ánh đúng thực chất². Công chức phụ trách công nghệ thông tin tại xã phải kiêm nhiệm nhiều việc; Tổ công nghệ số cộng đồng hoạt động chủ yếu trên tinh thần tự nguyện, chưa có cơ chế hỗ trợ kinh phí, phụ cấp ổn định, tiềm ẩn nguy cơ thiếu bền vững về lâu dài².

Nguyên nhân của những hạn chế nêu trên trước hết xuất phát từ việc khối lượng hồ sơ, nhất là lĩnh vực đất đai, tăng đột biến và tồn đọng từ trước trong khi năng lực xử lý chuyên môn chưa được bổ sung tương xứng. Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ thông tin của các Bộ, ngành Trung ương triển khai chưa đồng bộ với hệ thống một cửa điện tử của tỉnh, dẫn đến tình trạng cán bộ cơ sở phải thao tác thủ công trên nhiều phần mềm khác nhau. Một nguyên nhân khác là một bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi, còn hạn chế về kỹ năng số và chưa có tài khoản định danh điện tử, trong khi cơ chế hỗ trợ kinh phí, phụ cấp cho lực lượng trực tiếp giúp dân - như Tổ công nghệ số cộng đồng - chưa được ban hành đầy đủ, ổn định để duy trì lâu dài.

Từ thực trạng và nguyên nhân trên, để nâng cao hiệu quả chuyển đổi số trong giải quyết TTHC theo cơ chế một cửa tại xã Vạn Ninh nói riêng và các địa phương có điều kiện tương đồng nói chung, cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau.

Trước hết, cần tăng cường năng lực xử lý hồ sơ ở khâu chuyên môn, nhất là lĩnh vực đất đai - nơi tập trung phần lớn hồ sơ quá hạn; rà soát, kiện toàn đội ngũ công chức phụ trách theo hướng ưu tiên bố trí đủ nhân lực cho lĩnh vực có khối lượng hồ sơ lớn, đồng thời xây dựng cơ chế điều phối, tăng cường nhân lực liên ngành khi hồ sơ phát sinh dồn dập trong cùng thời điểm, tránh tình trạng quá tải cục bộ.

Thứ hai, cần kiến nghị các bộ, ngành Trung ương khẩn trương rà soát, đồng bộ hóa hệ thống thông tin giải quyết TTHC chuyên ngành với Hệ thống một cửa điện tử của tỉnh theo hướng liên thông dữ liệu hai chiều, bảo đảm mọi hồ sơ trực tuyến - kể cả hồ sơ tiếp nhận qua Cổng Dịch vụ công của Bộ, ngành - đều được chuyển về bộ phận một cửa để theo dõi, kiểm soát tiến độ thống nhất; đồng thời hoàn thiện, cập nhật đầy đủ chức năng thống kê, báo cáo số hóa hồ sơ và thanh toán trực tuyến trên các hệ thống chuyên ngành, tránh tình trạng cán bộ cơ sở phải thao tác song song trên nhiều phần mềm.

Thứ ba, cần nghiên cứu, ban hành cơ chế hỗ trợ kinh phí, phụ cấp ổn định, lâu dài cho thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng - lực lượng trực tiếp “đi từng ngõ, gõ từng nhà” hỗ trợ người dân, đặc biệt là người cao tuổi, tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và cài đặt định danh điện tử; đồng thời tổ chức đào tạo, bồi dưỡng, cấp chứng chỉ chuyên môn công nghệ thông tin cho công chức phụ trách lĩnh vực này, bảo đảm không phải kiêm nhiệm quá nhiều đầu việc như hiện nay.

Thứ tư, cần hoàn thiện kỹ thuật số hóa hồ sơ theo hướng cho phép xử lý độc lập từng file trong một bộ hồ sơ, tránh tình trạng một file lỗi làm ảnh hưởng tỷ lệ số hóa của toàn bộ hồ sơ; đồng thời duy trì song song kênh hỗ trợ trực tuyến và trực tiếp tại bộ phận một cửa, bố trí cán bộ hướng dẫn riêng cho nhóm người dân chưa đủ điều kiện tiếp cận công nghệ số, để chuyển đổi số thực sự đến được với mọi đối tượng, không bỏ sót ai.

Có thể khẳng định, chuyển đổi số trong giải quyết TTHC theo cơ chế một cửa tại xã Vạn Ninh đã mang lại những chuyển biến rõ nét, nhưng để thực sự bền vững và đồng bộ, các cấp, các ngành cần tiếp tục tháo gỡ những “điểm nghẽn” về năng lực chuyên môn, hạ tầng liên thông và nguồn lực cho lực lượng hỗ trợ cơ sở, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng chính quyền số phục vụ người dân trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Tài liệu tham khảo

1. Đảng Cộng sản Việt Nam, Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

2. UBND xã Vạn Ninh (2026b). Báo cáo số 252/BC-UBND ngày 18/6/2026 về kết quả công tác kiểm soát thủ tục hành chính, triển khai cơ chế một cửa, một cửa liên thông và thực hiện TTHC trên môi trường điện tử 6 tháng đầu năm 2026.

3. Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Vạn Ninh (2025). Báo cáo số 16/BC-TTPVHCC ngày 24/11/2025 về tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và triển khai kế hoạch năm 2026.

4. UBND xã Vạn Ninh (2026a). Báo cáo số 242/BC-UBND ngày 16/6/2026 về kết quả triển khai thực hiện Kế hoạch số 1489/KH-UBND về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số 6 tháng đầu năm 2026.